Monthly Archives Lipiec 2015

Droga odwrotu

Droga odwrotu wiodła przez tereny zniszczone i wypalone. Głód, pragnienie i brak snu osłabiały żołnierzy nieustannie nękanych atakami nieprzyjaciela. Armia zmniejszała się. Przerażeni wieścią mi o zbliżaniu się wielkich sił tureckich niektórzy rzucili się do bezładnej ucieczki. Powstało trudne do opisania zamieszanie. Hetman w żaden sposób nie mógł opanować sytuacji. Jemu również radzono zostawić wszystko i uciekać, ratować życie. Paru oficerów zgłosiło się, by towarzyszyć mu w charakterze ochrony. Odmówił. – Jeżeli Bóg zdarzy klęskę, nie szukajcie mnie między jeńcami, lecz tylko między poległymi – oznajmił hetman swoim żołnierzom, W odwrocie staczano potyczki z atakującymi nieprzyjaciółmi. Wielu odłączało się od obozu, uciekając na własną rękę. Ranny został syn Żółkiewskiego...

czytaj więcej

Pod zaborami

Chłopi woleli składać taki rodzaj opłaty za użytkowaną ziemię, bo mogli więcej czasu poświęcić na pracę we własnym gospodarstwie. Zyskiwał na tym również szlachcic, gdyż za otrzymane pieniądze mógł wynająć ludzi, którzy pracowali lepiej niż chłopi pańszczyźniani, zmuszani do bezpłatnej pracy. W unowocześnionych folwarkach już nie potrzebowano tak wielu pracowników, ponieważ stosowano lepsze narzędzia: zamiast sierpów – kosy, zamiast drewnianych zębów przy bronach – zęby żelazne, zamiast zwykłych szufli do czyszczenia ziarna – młynki zastępujące pracę kilku ludzi. Dzięki lepszemu nawożeniu ziemi uzyskiwano wyższe plony. Oczywiście, wszystkie te zmiany dopiero zostały zapoczątkowane, ale ci, którzy j e wprowadzali, zyskali wkrótce wielu naśladowców...

czytaj więcej

Gal Anonim

Imię i nazwisko tego średniowiecznego pisarza nie są znane. Uczeni od wieków badają, kim był autor pierwszej polskiej kroniki. Najbardziej prawdopodobna jest teza, według której twórcą Kroniki był francuskim mnichem przebywającym około 1110 r. na Węgrzech w klasztorze Samogyyar. Na Węgry przyjechał prawdopodobnie z francuskiego opactwa Saint-Gilles — dlatego nazwano go Gallem, czyli Francuzem. W klasztorze Samogyyar Gali spotkał wracającego z pokutnej pielgrzymki polskiego króla Bolesława Krzywoustego. Do Polski przybył wraz z władcą i w latach 1112-1116 napisał Kronikę. Kronika Galia Anonima została napisana w języku łacińskim autor prawdopodobnie nie pisał jej, lecz dyktował (znał średniowieczną sztukę dyktowania)...

czytaj więcej

Stanisław August, opiekun pisarzy i artystów

Już po paru latach reformowania szkól widać było dobre wyniki, Polsce przybywało ludzi wykształconych, troszczących się o los kraju. W wielu drukarniach drukowano książki, które chętnie kupowano i czytano. W czasach stanisławowskich żyło wie-lu literatów. Król był ich opiekunem i dobroczyńcą. Zachęcał do pisania, udzielał pomocy materialnej, Wielu twórców gościł na swoim dworze w Zamku warszawskim, Stworzył zasobną w książki bibliotekę i udostępnił ją uczonym i pisarzom...

czytaj więcej

Prawdziwy król

Król Stefan pragnął naprawdę rządzić, a nie ulegać we wszystkim szlachcie. Był przekonany, ze dobrze zna zarówno swoje powinności, jak i potrzeby kraju. Nie znosił sprzeciwu. Pewnego razu powiedział w sejmie: .Jestem waszym prawdziwym królem, a niemalowanym, Będę panował i rozkazywał. Bądźcie sobie stróżami swojej wolności, ale nie myślcie, że jesteście moimi nauczycielami”. Nie tylko słowa, lecz także czyny króla świadczyły o j ego energii i surowości wobec warchołów. Karał nawet magnatów, gdy na to zasłużyli. Jeszcze w czasie krótkiego panowania Henryka Walezego magnat Samuel Zborowski został skazany przez sąd na pozbawienie praw i wygnanie z kraju, ponieważ wywołał awanturę na sejmie koronacyjnym, zabijając szlachcica, z którym miał sprzeczkę...

czytaj więcej