Monthly Archives Sierpień 2015

Konstytucja 3 maja 1791 roku

Tymczasem sejm pracował nadal. Pośród wielu ustaw znalazła się też jedna – o którą walczono od dawna – pozbawiająca praw wyborczych szlachciców, którzy nie mieli ziemi. Nie mogli oni odtąd głosować na sejmikach ani zostawać posłami. Było to bardzo ważne, bo biedna szlachta po prostu sprzedawała swoje głosy – służyła magnatom w zamian za utrzymanie. Na sejmikach głosowała me tak, jak było lepiej dla dobra ogółu, lecz tak, jak pan kazał, Spośród niej wywodzili się najczęściej zrywacze sejmów, gotowi za pieniądze wykonać każdą niecną robotę. Uzyskali też pewne prawa mieszczanie. Pozwolono im zajmować niektóre urzędy dotąd zastrzeżone dla szlachty, mogli być oficerami w wojsku, nabywać majątki ziemskie i wybierać swoich reprezentantów do sejmu...

czytaj więcej

Jak doszło do połączenia Polski z Litwą

Możni panowie świeccy i niektórzy spośród dostojników Kościoła pragnęli króla, który byłby zdolny bronić granic kraju, zwłaszcza jego granicy północnej. Ponieważ Krzyżacy zagrażali również Litwie, postanowiono porozumieć się z książętami litewskimi w celu wspólnej obrony. Państwo litewskie obejmowało wówczas oprócz Litwy właściwej również ogromne połacie dzisiejszej Ukrainy i Białorusi oraz Smoleńszczyznę. Pod pozorem walki z pogaństwem Krzyżacy urządzali na Litwę niszczące wyprawy rabunkowe. Mimo że państwo zakonne było znacznie mniejsze, jego rycerstwo uzbrojone w nowoczesną broń i pancerze górowało nad Litwinami odzianymi w skóry, a uzbrojonymi głównie w łuki. Aby się obronić, Litwini musieli poszukać silnego sojusznika...

czytaj więcej

Szlachcic na zagrodzie równy wojewodzie

Panowanie Zygmunta Augusta to czasy pomyślności gospodarczej Polski i bujnego rozkwitu kultury. Ale to również okres konfliktów między szlachtą a magnatami oraz między szlachtą a królem, Zygmunt pragnął rządzić tylko w porozumieniu z magnatami, na co szlachta nie mogła się zgodzić, gdyż chciała na równi z możnowładcami decydować o losach państwa i zajmować wysokie urzędy. Któż to bowiem ten magnat? Też szlachcic! Wszyscy więc winni mieć takie same uprawnienia, gdyż należą do jednego stanu szlacheckiego. A jednak nie było między nimi zgody. Magnat to taki szlachcic, który miał bardzo dużo ziemi, dysponował ogromnym majątkiem, obejmującym wiele wsi i miasteczek, a często kilka dużych miast. Mieszkał w wielkim pałacu, miał wielu urzędników, liczną służbę, a nawet swoje wojsko...

czytaj więcej

Król Stefan planuje wojnę z Turkami

Stefan Batory przez całe swoje panowanie w Polsce starał się zdobyć poparcie szlachty w sprawie planowanej wojny z imperium osmańskim. Jego pierwszą ojczyzną były Węgry, niegdyś królestwo silne i sławne w Europie, a w XVI wieku rozdarte na trzy części i zależne od obcych władców. Jedna z tych części to Siedmiogród, którym władał Batory, zanim został królem Polski. Ale był on księciem zależnym od Turków, musiał uznawać nad sobą, nad całym swoim księstwem zwierzchność sułtana i płacić mu corocznie haracz. Druga część Węgier została włączona do państwa tureckiego, a trzecią władali Habsburgowie. Celem życiowym króla Stefana stało się wyzwolenie ziemi węgierskiej spod władzy imperium osmańskiego. Do tego potrzebował polskiej pomocy...

czytaj więcej

Król Polski i Szwecji

Jesienią 1592 roku ze Szwecji nadeszła wiadomość o śmierci króla Jana III Wazy. Zygmunt III miał prawo dziedziczenia tronu po ojcu i zamierzał zaraz wyprawić się za morze. Polacy przyjęli jego zamiar z ogromnym niepokojem. Stawiano sobie pytanie, czy król nie postąpi podobnie jak Henryk Walezy. – Pojedzie i więcej go nie zobaczymy – mówili jedni. – Będzie bardziej królem szwedzkim niż polskim – obawiali się inni. Ostatecznie o tym, czy królowi pozwolić na wyjazd, czynie, miał zdecydować sejm, A jeśli tak, to na jakich warunkach? Dopiero w maju następnego roku sejm zgodził się na wyjazd króla i jego żony, ale najpóźniej po roku mieli wrócić. Aby Zygmunt nie zrobił Polakom psikusa, zdecydowano, że w kraju pozostanie jego kilkumiesięczna córeczka. Będzie się nią opiekowała Anna Jagiellonka...

czytaj więcej

Konfederacja barska

Tymczasem obrońcy niezależności ojczyzny i złotej wolności, gorliwi katolicy i zawzięci przeciwnicy różnowierców, ale wszyscy połączeni nienawiścią do króla i Rosji, uchodzili z Warszawy, zanim jeszcze niesławny sejm zakończył obrady. Przybyli do małego miasteczka Bar na Podolu i tu utworzyli związek – konfederację barską. Zgromadzeni w kościele złożyli przysięgę, iż będą walczyć w obronie wiary i wolności, Odprawiano nabożeństwa, śpiewano pieśni kościelne. Patriotyczne, płomienne kazania wygłaszał ksiądz Marek Jandolowicz, Uczestnicy konfederacji przystąpili również do tworzenia oddziałów wojskowych, bo przecież czekała ich rozprawa zbrojna z przeciwnikiem. Jednym z organizatorów wojska i bohaterem późniejszych walk był Kazimierz Pułaski...

czytaj więcej

Misja biskupa Wojciecha

Czyny księcia rozsławiły jego imię wśród narodów Europy, Do jednej z ważniejszych decyzji należało podjęcie misji chrystianizacyjnej wśród Prusów. Do Polski przybył wówczas młody biskup czeski Wojciech z braćmi: starszym Sobie-borem i młodszym Radziniern-Gaudentyrn. Wojciech przybył nie z Czech, lecz z Włoch. Do Czech nie chciał wracać, bo tam podczas walk między rodami książęcymi wymordowano prawie całą jego rodzinę. Ocalał tylko on i wspomniani bracia, ponieważ przebywali wówczas w Rzymie. Miody biskup otrzymał od papieża polecenie krzewienia chrześcijaństwa wśród pogan. Bolesław Chrobry przyjął go w Polsce jak najserdeczniej i niebawem wyprawił do Prus z misją chrystianizacyjną, Jej powodzenie przyniosłoby korzyści państwu polskiemu...

czytaj więcej

Elekcja

Elekcja w 1733 roku miała przebieg dramatyczny. Większość szlachty wybrała Stanisława Leszczyńskiego, lecz wówczas wkroczyły do Polski wojska saskie i rosyjskie, łamiąc wolę wyborców, Pod osłoną armat i karabinów niewielka grupa zwolenników Sasa wybrała go na króla. Strach padł na zwolenników Leszczyńskiego, którzy zamiast organizować obronę, opuścili Warszawę, pouciekali do domów. Legalnie wybrany król musiał uchodzić do Gdańska, ścigany przez wojska rosyjskie, Gdańszczanie byli mu przychylni, wystawili nawet trochę żołnierzy najemnych. Spodziewano się nadejścia drogą morską pomocy z Francji...

czytaj więcej

Goście Augusta

Goście zasiadali wokół dużego stołu, a miejsce pośrodku zajmował król. Służba wnosiła smakowite potrawy i wino, Podczas obiadu, w przerwach między daniami, każdy kolejno prezentował fragmenty swoich najnowszych utworów, a potem wszyscy dyskutowali. Rozmowy dotyczyły nie tylko literatury, bardzo często rozprawiano o sprawach politycznych. Powstawały tu również projekty reform, Najczęściej jednak panował nastrój swobodny, wesoły zwłaszcza kiedy biskup Krasicki powiedział jakiś dowcipny wierszyk lub ksiądz Bohomolec zaśpiewał biesiadną piosenkę. Kiedy po kilku godzinach spotkanie dobiegało końca, pierwszy opuszczał salę król, żegnając gości do następnego czwartku. Zasługą króla Stanisława jest też założenie w Warszawie pierwszego stałego teatru dostępnego dla publiczności...

czytaj więcej

Rosja strzeże bałaganu w Polsce

Mimo wielu przeciwności na pierwszych sejmach za panowania Stanisława Augusta usiłowano uchwalić reformy. Wówczas mocarstwa sąsiednie wmieszały się bardzo brutalnie. Postanowiły nie tylko przeszkodzić odnowie naszego kraju, ale doprowadzić do takiego stanu, jaki był za Sasów. Aby jakoś usprawiedliwić swoje postępowanie, Rosja i Prusy powiedziały, ze bronią prześladowanych w Polsce różnowierców. To prawda, ze w czasach saskich rozwinęła się nietolerancja wobec wyznawców innych religii niż katolicka, ze szlachta nie dopuszczała różnowierców do stanowisk państwowych, ale to nie upoważniało obcych władców do wtrącania się w nasze wewnętrzne sprawy, zwłaszcza ze oni w swych krajach też bywali nietolerancyjni...

czytaj więcej