Monthly Archives Listopad 2015

Francuz wybrany, Sas ukoronowany

Zbliżał się czas wyboru króla. Najwięcej zwolenników miał książę francuski Franciszek Conti. Zacień inny kandydat, a byle ich wielu, nie zdobył sobie tak wielkiego poparcia. Ale wolne elekcje słynęły już z tego, że wtrącały się do nich obce państwa. Zagraniczni posłowie przybywali z pieniędzmi i przekupywali szlachtę, aby przechodziła na ich stronę. Kto więcej płacił, pozyskiwał więcej stronników, W taki sposób walczyli o koronę wyborcy przekupieni przez władcę Saksonii, Fryderyka Augusta, który zagroził księciu francuskiemu, Nadszedł długo oczekiwany dzień głosowania, czerwcowy dzień 1697 roku, Kiedy prymas konno objeżdżał pole elekcyjne, zbierając głosy, wszędzie wznoszono okrzyki na cześć księcia Conti. Zwolennicy Sasa byli w mniejszości, lecz nie zamierzali rezygnować...

czytaj więcej

Założenie uniwersytetu w Krakowie w 1364 roku

Mądry i pracowity król pragnął mieć w kraju ludzi wykształconych, biegłych w prawie urzędników, dobrych lekarzy i nauczycieli. Polacy mogli się kształcić jedynie w zagranicznych szkołach zwanych uniwersytetami. Kazimierz postanowił mieć własny uniwersytet w Krakowie, Zgodę papieża na jego założenie uzyskał w 1364 roku. Początkowo zamierzał zbudować wspaniały gmach, już nawet rozpoczęto kładzenie fundamentów, ale nie wiadomo dlaczego prace przeciągały się, a później je przerwano. W końcu król wykupił w mieście kilka budynków dla przyszłej uczelni, a na jej utrzymanie przeznaczył dochody uzyskiwane z żup solnych. Jesienią zakończone zostały przygotowania do otwarcia pierwszej polskiej wyższej uczelni – Akademii Krakowskiej...

czytaj więcej

Zwycięstwo Mieszka I pod Cedynią w 972 roku

Okazało się jednak, że poprawne na ogół stosunki Mieszka z cesarstwem nie zapobiegły walkom polsko-niemieckim. Latem 972 roku, kiedy cesarz niemiecki Otto I przebywał we Włoszech, władca pogranicznego księstwa niemieckiego – Marchii Wschodniej – margrabia Hodo samowolnie wyruszył na wyprawę wojenną przeciwko Polsce. Na czele licznego rycerstwa zbliżył się do granicy. Zaniepokojony poczynaniami przeciwnika Mieszko pospiesznie zebrał drużynę i wraz z bratem Czciborem pomaszerowali bronić swych ziem. Do bitwy doszło 24 czerwca pod miejscowością Cydzyna (albo Cedynia) położoną nad Odrą na północ od ujścia Warty, Głównymi siłami polskimi dowodził Mieszko, a wojskami odwodowymi – Czcibor, O zwycięstwie strony polskiej zadecydowało uderzenie Czcibora przeprowadzone w kulminacyjnym momencie boju...

czytaj więcej

Jak Krzyżacy chcieli poróżnić Polskę z Litwą

Niepokój Krzyżaków przejawiał się w zdwojonych przygotowaniach wojennych. Ale zanim doszło do rozstrzygnięć na polu bitwy, puszczono w ruch słowa, słowa nieprawdziwe, czyli oszczerstwa. Krzyżacy w tej dziedzinie byli mistrzami, Bracia zakonni powędrowali na dwory władców europejskich do papieża, głosząc tam swoje opinie o Polsce i jej królu. Przekonywali, że Jagiełło pozostał poganinem, więc i ślub z Jadwigą jest nieważny, powiadali, że chrzest Litwy to oszustwo. Namawiali Wilhelma do współdziałania przeciw Polsce. Ich cel był oczywisty: rozerwać unię polsko-litewską, Wreszcie postanowili poróżnić Witolda z Jagiełłą, zbuntować go przeciwko bratu, I to im się częściowo udało...

czytaj więcej

Przygotowania do wojny z Rosją

Król przygotował prawie pięćdziesięciotysięczną armię w jej skład weszły po raz pierwszy oddziały piechoty wybranieckiej. Wojnę rozpoczął latem 1579 roku. Wojska polsko-litewskie zdobyły utrzymywaną przez Rosjan twierdzę Połock, a także kilka innych mniejszych warowni, Wyprawa skończyła się przywróceniem Polsce ziemi połockiej, utraconej za Zygmunta Augusta. Inne ziemie pozostawały nadal pod panowaniem Iwana Groźnego. Król zmuszony był jeszcze raz poprosić sejm o pieniądze na wojsko. Posłowie ponownie uchwalili podatki, chociaż nie tak chętnie jak poprzednio. W następnym roku ruszyła nowa wyprawa przeciwko Rosji. Wojska króla Stefana stanęły pod twierdzą Wielkie Łuki, położoną już na terytorium rosyjskim...

czytaj więcej

Koniec epoki saskiej

Pod koniec panowania Augusta III grupa magnatów, mając już dość saskich rządów, umyśliła nawet zrzucić króla z tronu i obrać nowego, najlepiej Polaka. Ale ostatecznie z tymi zamiarami zaczekano aż do śmierci Augusta, który zmarł jesienią 1763 roku. Niemal natychmiast zaczęła się walka o tron, ale i o naprawę Rzeczypospolitej. Przystąpiły do niej dwa stronnictwa magnackie. Jedno z nich chciało reform, a drugie uważało, ze są one niepotrzebne. Pierwsze z tych stronnictw tworzyli członkowie rodziny wielkich magnatów Czartoryskich oraz ich przyjaciele i dlatego nazywano je Familią. Do drugiego zaś należeli obrońcy złotej wolności – hetman Jan Klemens Branicki i znany nam już wojewoda wileński Karol Radziwiłł. Przed elekcją, jak zwykle, najwięcej zainteresowania wzbudzali kandydaci do tronu...

czytaj więcej

Po zgonie królowej Jadwigi

W tym czasie również Polacy pogrążyli się w smutku. 17 lipca 1399 roku zmarła królowa Jadwiga, Stało się to wkrótce po urodzeniu córki Elżbiety, która tylko trzy dni przeżyła matkę. Władysław Jagiełło był załamany i w pierwszej chwili chciał zrzec się tronu polskiego i wracać na Litwę. Panowie krakowscy uprosili go, by pozostał, zapewniając, że chcą „jak wprzódy mieć go swoim królem i panem”, Uznany przez Polaków powtórnie za króla, Jagiełło pozostał na tronie. Wkrótce ożenił się po raz drugi, tym razem z wnuczką Kazimierza Wielkiego-Anną. Król, spełniając wolę zmarłej królowej, postanowił przywrócić do życia podupadłą Akademię Krakowską. Któż nie wie, ze dziś najstarszy polski uniwersytet nosi nazwę -Jagielloński...

czytaj więcej

Chrzest Polski w 966 roku

Niemcy usprawiedliwiali swoje zbrojne najazdy potrzebą szerzenia chrześcijaństwa. Jeśli ludność pogańska opierała się, to należało zastosować przymus. W rzeczywistości celem cesarstwa było zdobywanie nowych ziem i przesuwanie granicy coraz dalej na wschód. Książę Mieszko I szybko zrozumiał, jak wielkie niebezpieczeństwo stanowiły dla Polski plany potężnego sąsiada. Lękając się uzależnienia politycznego, nie chciał dopuścić, aby Niemcy narzucili Polakom religię, Postanowił więc wziąć we własne ręce sprawę chrystianizacji kraju. Wiemy już, że państwo Polan na południu graniczyło ze słowiańskimi Czechami, które wcześniej przyjęły chrześcijaństwo, Mieszko I nawiązał więc z nimi bliskie kontakty...

czytaj więcej

Mikołaj Rej

Mikołaj Rej to — w zasadzie — pierwszy w historii literatury poeta piszący w jeżyku polskim. Zwany „ojcem piśmiennictwa polskiego”, autor słynnego zdania: A niechaj narodowie wżdy postronni znają, iż Polacy nie gęsi, iż swój język mają!, pisał polszczyzną niezwykle bogatą, przesycona przysłowiami, czerpiącą z mowy potocznej. Przez całe życie pisał wyłącznie po polsku, w przeciwieństwie do Jana Kochanowskiego, który tworzył także w jeżyku łacińskim. Rej urodził się w Żurawnie pod Haliczem, nauki pobierał w Skalmierzu i Krakowie. Nie zdobył wykształcenia akademickiego dużo czasu poświecił na lekturę współczesnego piśmiennictwa europejskiego, uczył się samodzielnie i dzięki temu posiadł rozległą wiedzę humanistyczną...

czytaj więcej

Ludwik Węgierski na dwóch tronach

Ludwik Węgierski nie miał w Polsce wielu zwolenników, bo me troszczył się o swoje drugie królestwo. Wkrótce po koronacji wyjechał na Węgry, twierdząc, że „nie może znieść polskiego powietrza”. W Krakowie zastępowała go matka Elżbieta Łokietkówna, ale i ona często opuszczała nasz kraj. W rzeczywistości władza spoczywała w rękach możnych małopolskich, zwanych panami krakowskimi. W przyszłości zdobyli sobie oni prawo decydowania o tym, kto zasiądzie na tronie polskim i co królowi wolno, a czego nie. Chorowity Ludwik nie miał syna, a pragnął zachowania tronu polskiego dla swojego rodu. Miał natomiast córki...

czytaj więcej

Pierwsza wolna elekcja

Zagraniczni dyplomaci wędrowali po kraju, przemawiali na sejmikach, zachwalali zalety swoich panów, a czasem rozdawali podarki, Najpiękniej przemawiał i najwięcej obiecywał przedstawiciel księcia francuskiego. W imieniu Henryka obiecywał spełnić każdą prośbę szlachty. Nic dziwnego, ze jego przemówienia przerywano okrzykami: Vivat Henńcus! Najpoważniejszym rywalem Henryka był książę Ernest, ale dopiero podczas elekcji miało się okazać, komu panowie szlachta powierzą losy swojego kraju. Na błoniach pod wsią Kamień wyborców ustawiono województwami. W środku pola elekcyjnego znajdował się namiot dla senatu, Pierwszy przemówił prymas Uchański, potem wybrano marszałka sejmu elekcyjnego, a następnie przez kilka dni przemawiali goście zagraniczni...

czytaj więcej