Monthly Archives Grudzień 2015

Insurekcja w Warszawie

Rosjanie, przewidując trudności, wprowadzili do stolicy nowe oddziały wojska. Mieszczanie natomiast i oficerowie należący do spisku przygotowywali powstanie. 13 kwietnia odbyli naradę w mieszkaniu szewca Jana Kilińskiego. Postanowiono nie czekać, aż Rosjanie zupełnie zapanują nad miastem, lecz przeszkodzić im w rozstawianiu wojsk i umacnianiu pozycji obronnych. Oprócz Kilińskiego w naradzie uczestniczyli inni starsi cechowi – kowal Jan Mariański i rzeźnik Józef Sierakowski. Przyrzekli wciągnąć do spisku wszystkie cechy, wszystkich rzemieślników. Dwa dni później zorganizowano zebranie, na którym zapadły ostateczne decyzje. Postanowiono rozpocząć powstanie 17 kwietnia w Wielki Czwartek, jeszcze przed świętami Wielkiej nocy. Do walki przystąpiono zgodnie z planem rankiem oznaczonego dnia...

czytaj więcej

Znawca sztuki

Stanisław August był prawdziwym znawcą malarstwa. Odwiedzał często pracownię i prowadził rozmowy z malarzami, oceniał ich prace, doradzał, przedstawiał swoje życzenia. Bardzo zachęcał malarzy do utrwalania na płótnie wielkich wydarzeń z historii Polski, Bacciarellemu polecił namalować poczet królów polskich. Król nie żałował pieniędzy na kształcenie młodych zdolnych artystów w akademiach zagranicznych. Sam często wyszukiwał utalentowanych młodzieńców i przyznawał im stypendia. Pewnego razu, podczas wizytacji Szkoły Rycerskiej, zwrócił uwagę na dobre rysunki dwóch kadetów: Tadeusza Kościuszki i Józefa Oriowskiego, Obydwu zachęcił do studiowania malarstwa w Paryżu, I rzeczywiście, wkrótce młodzieńcy wstąpili do paryskiej Akademii Sztuk Pięknych, ale długo nie zagrzali tam miejsca...

czytaj więcej

Zakon przed sądem

Po uzyskaniu godności monarchy Władysław Łokietek zajął się przede wszystkim sprawą utraconego Pomorza Gdańskiego, Doceniając potęgę zakonu i znając słabość własnego kraju, me mógł sobie pozwolić na zbrojne rozwiązywanie sporów. Król Władysław złożył więc skargę do papieża, który powołał sąd pod przewodnictwem arcybiskupa Janisława, Już w trzy miesiące po koronacji króla rozpoczął się polsko-krzyżacki proces w Inowrocławiu, Na początku 1321 roku wydano wyrok: zakon miał zwrócić Polsce Pomorze, a za bezprawne zajęcie i przetrzymywanie dzielnicy zapłacić wysokie odszkodowanie. Orzeczenie to było wielkim sukcesem politycznym Polski, mimo że zakon wcale się nie zastosował do postanowienia sądu papieskiego...

czytaj więcej

Złoty wiek w rozkwicie

Zygmuntowskie czasy, W Polsce, podobnie jak w wielu innych krajach Europy, rozkwitała kultura – piękne wiersze tworzyli poeci, przybywało drukowanych książek, i to coraz częściej w języku polskim, a me łacińskim, W miastach powstawały nowe budowle: ratusze, kościoły, kamienice mieszczańskie, W wielu miejscowościach magnaci wznosili piękne zamki i dwory, zdobili ich wnętrza malowidłami i rzeźbami, gromadzili księgi. Jeszcze w czasach Kazimierza Jagiellończyka przybył do Krakowa z niemieckiej Norymbergii wielki artysta Wit Stwosz. Spędził on w Krakowie prawie dwadzieścia lat. Tutaj stworzył największe dzieła swego życia, a przede wszystkim słynny ołtarz w kościele Mariackim, którego scena środkowa przedstawia Zaśnięcie Marii Panny...

czytaj więcej

A zakon ciągle pałał wrogością do Polski

Druzgocąca klęska zakonu sprawiła, że przestał on być groźny. Nie zmienił się jednak wrogi stosunek Krzyżaków do Polski, Rycerstwo zakonne już nie wzbudzało przerażenia ani w wojsku, ani wśród ludności zamieszkującej ziemie graniczące z Prusami. Z tym większą zajadłością Krzyżacy oczerniali nasz kraj i naszego króla w chrześcijańskiej Europie. Przedstawiali Polskę nawet jako wroga chrześcijaństwa, wzywali cały Zachód do wspólnej wyprawy wojennej przeciw Polakom i Jarielle. Do pisania oszczerstw i rozpowszechniania ich po świecie wynajęli pewnego sprzedajnego mnicha dominikańskiego, Jana Falkenberga...

czytaj więcej

Niemieckie prawo

Według niemieckiego prawa każdemu chłopu wolno było opuścić gospodarstwo i powędrować w świat w poszukiwaniu lepszego życia, jeżeli pozostawił po sobie następcę. Wieś polska wolała przyjmować obyczaje zwane prawem niemieckim, ponieważ w dokumencie sporządzonym przez pana (dokument lokacyjny) dokładnie określano prawa i obowiązki kmieci. Obowiązki nie były początkowo zbyt wygórowane, a poza tym wieś miała swój samorząd i sołtysem na czele. Rozwój gospodarczy ziem polskich w tym okresie spowodował wzrost zamożności zarówno właścicieli ziemskich, jak i chłopów sprzedających produkty rolne wmieście. Kmiecie przybywali do miast nie tylko po to, by sprzedawać, ale również po to, by kupować wyroby miejscowych rzemieślników lub nawet towary przywożone przez kupców z dalekich krajów...

czytaj więcej

„Anna ze Stefanem społem obrani na tron polski”

W grudniu 1575 roku szlachta ze wszystkich województw zgromadziła się na polach we wsi Wola pod Warszawą. Odtąd zawsze tutaj przeprowadzano elekcje. Dzisiaj w warszawskiej dzielnicy Wola jest ulica Elekcyjna przypominająca głośne i tłumne zjazdy w tym miejscu oraz pomnik tam, gdzie stała szopa senatorska. Zebrali się zatem wyborcy bogatsi w doświadczenia zdobyte podczas pierwszej wolnej elekcji, ale zabrakło wśród nich zgody. Najważniejszymi kandydatami byli Stefan Batory i cesarz austriacki Maksymilian. Od początku wśród zgromadzonych wokół szopy senatorskiej padały okrzyki: – Nie chcemy Niemca! – Chcemy króla Piasta! Ci, którzy pragnęli króla Piasta, niekoniecznie popierali jakiegoś księcia z bocznej linii dynastii piastowskiej...

czytaj więcej

Likwidacja zakonu krzyżackiego w Prusach

Po podpisaniu rozejmu obydwa państwa rozpoczęły przygotowania do ewentualnego wznowienia działań wojennych. W tym czasie ludność państwa zakonnego i sani zakon zaczęły jednak pochłaniać już inne sprawy. Pojawiło się ogromne zainteresowanie reformacją zapoczątkowaną w Niemczech przez Marcina Lutra. Wielki mistrz Albrecht Hohenzollern zaniepokoił się tym, ale jednocześnie zaciekawiły go poglądy Lutra. Zwrócił się do niego z pytaniem, jak zreformować zakon. Wkrótce otrzymał list z dość nieoczekiwaną odpowiedzią: po prostu – rozwiązać zakon. Ale co potem? Co z ziemiami krzyżackimi? Co na to powie Polska? Wielki mistrz podążył więc do Niemiec, do Wittenbergu, aby osobiście wymienić poglądy z reformatorem...

czytaj więcej

„Włoszczyzna”

Na dworze króla Zygmunta często słyszało się język włoski. Mieszkało tu wielu Włochów zaproszonych do wykonania prac związanych z przebudową Wawelu. Przyjechali także jako dworzanie królowej Bony, Włoska księżniczka Bona Sforza była drugą żoną Zygmunta Starego. Król poślubił ja w 1518 roku. Na ucztę weselną do Krakowa zjechało mnóstwo członków rodziny Bony, jej dworzan i przyjaciół. Przybyli również włoscy kucharze, muzycy, fryzjerzy i duchowni. Nie zabrakło także wesołków, którzy zabawiali gości. Z dworem królowej przyjechali tez jej uczeni doradcy i zaufani sekretarze. Po hucznym weselu część Włochów wróciła do swej ojczyzny, a część pozostała na zamku krakowskim...

czytaj więcej

„Jedni do Sasa, drudzy do Łasa”

Zaczęła się w naszym kraju epoka saska, Był to bardzo niedobry okres w dziejach Polski, o którym mówiono: „Zakróla Sasajedz, pij i popuszczaj pasa’r, Czy to znaczy, ze beztrosko pędzono życie i wszyscy ludzie opływali w dostatki, że kraj słynął z bogactwa i gospodarności? O nie! Powiedzenie dotyczy obyczajów na dworze królewskim i na niektórych dworach magnackich. Polska wyszła z wojen XVII wieku straszliwie zniszczona, a król nie zrobił nic, aby ją odbudować, podźwignąć. Wplątał natomiast Polskę w nową wojnę ze Szwecją. Na początku XVIII stulecia Szwedzi oburzeni na Augusta II za pomoc udzieloną ich wrogowi – Rosji – wtargnęli na ziemie polskie. Król szwedzki Karol XII zajął Warszawę i zmusił Augusta II do rezygnacji z tronu na rzecz Polaka Stanisława Leszczyńskiego...

czytaj więcej

Zygmunt syn Zygmunta

Zygmunt August byt jedynym synem Bony i Zygmunta Starego i najbardziej kochanym spośród dzieci królewskich (para monarsza miała również cztery córki). Urodził się w 1520 roku, kiedy król prowadził wojnę z zakonem. Szczęśliwy ojciec przebywał w Toruniu, gdy otrzymał radosną wiadomość. Natychmiast napisał do małżonki. Matka bardziej niż ojciec pragnęła zapewnić synowi tron polski, a ponieważ zawsze szlachta wypierała sobie tego z Jagiellonów, który zasiadał na wielkoksiążęcym tronie litewskim, królowa przede wszystkim walczyła o przychylność panów litewskich. Już jako dziewięcioletni chłopiec Zygmunt August został uznany wielkim księciem Litwy. Kilka miesięcy później na sejmie w Piotrkowie wybrano księcia na króla Polski, Stało się to za życia ojca...

czytaj więcej