Monthly Archives Sierpień 2017

Odsiecz Wiednia w 1683 roku

Lew Lechistanu” zrozumiał, że nie ma ani chwili do stracenia, trzeba gromadzić wojska i ruszać. Sejm uchwalił duże podatki na armię, bo szlachta wiedziała przecież, co czeka Polskę, jeśli Turcy zawojują Austrię. Do próśb cesarskich dołączył swoje życzenia papież, który wzywał Polaków do obrony chrześcijaństwa. Na czele dwudziestosiedmiotysięcznej doborowej armii polskiej nasz dzielny monarcha pomaszerował przez Śląsk i Morawy w kierunku Wiednia, Ludność cesarstwa witała go z ogromną radością, Wszyscy byli przekonani, ze król polski niebawem uwolni ich ziemie od najeźdźców. Trzeciego września w pobliżu Wiednia odbyła się rada wojenna...

czytaj więcej

Nie senior, lecz junior

Po wygnaniu brata Śląskiem zawładnął Bolesław Kędzierzawy, W 1163 roku wyraził on zgodę na powrót do tej dzielnicy synów Władysława – Bolesława Wysokiego i Mieszka Plątonogiego. Przybywającym Piastowiczom towarzyszyły oddziały rycerstwa niemieckiego. Książę senior poznał jednak szybko ich zamiary i potomkowie Władysława ponownie zostali wygnani ze Śląska. Młodzi książęta zwrócili się wówczas z prośbą o wstawiennictwo do cesarza. Fryderyk Barbarossa zagroził wojną i zażądał ojcowizny dla braci. W 1173 roku synowie Władysława wrócili na Śląsk, który został między nich podzielony. Potomkowie Władysława Wygnańca znaleźli się na Śląsku wskutek nacisku niemieckiego. Ich żony były Niemkami. Książęta nie uznawali zwierzchnictwa piastowskiego seniora, natomiast wiernie służyli cesarzowi...

czytaj więcej

„Nic nowego”

Taka sposobność nadarzyła się w 1505 roku podczas obrad sejmu w Radomiu. Szlachcie przewodził wówczas kanclerz Jan Łaski, człowiek wykształcony, znający doskonale prawo. Król zniechęcony panoszeniem się magnatów zgodził się współpracować z całą szlachtą. Poza tym był wówczas bardzo chory i pragnął, aby jego młodszy brat zasiadł na tronie litewskim. Ułatwiłoby mu to później starania o tron polski, Plany te w dużym stopniu uzależnione były od przychylności szlachty. Na sejmie radomskim uchwalono konstytucję nihil novi. W dawnej Polsce każdą uchwałę sejmu nazywano konstytucją. WXVI wieku prawie wszystkie ustawy spisywano w języku łacińskim. Określenie nihilnovi oznacza po polsku „nic nowego”. W tych dwóch słowach zawarta jest treść ustawy...

czytaj więcej

Najazd niemiecki

Ponawiane przez Niemców próby przełamania obrony kończyły się niepowodzeniami. Wreszcie uciekli się do okrutnego i barbarzyńskiego sposobu. Spośród zakładników polskich, których przedtem obrońcy dali Niemcom jako gwarancję dotrzymania zawieszenia broni, wybrali synów najznakomitszych mieszkańców Głogowa, między innymi syna dowódcy grodu. Przywiązali ich do machin oblężniczych, które pchali przed sobą, podchodząc pod wały obronne i bramy. Oznajmili głogowianom, że uratują swoich bliskich, jeżeli poddadzą gród. Obrońcy poprosili o zwłokę, aby mogli wysłać poselstwo do księcia Bolesława z zapytaniem, co czynić. Odpowiedź nadeszła w ciągu pięciu dni. Książę zapowiedział, ze ukrzyżuje każdego, kto z litości nad zakładnikami podda się...

czytaj więcej

Lata „potopu”

Jan Kazimierz, podobnie jakiego dwaj poprzednicy, przyjął tytuł króla Szwecji, choć w rzeczywistości nim nie byt Król nie należał do ludzi energicznych i słabo znal się na polityce. Przed elekcją piastował godność kardynała, lecz papież zwolnił go ze stanu duchownego, by mógł starać się o tron. Po koronacji ożenił się z wdową po bracie, królową Ludwiką Marią, kobietą mądrą i ambitną. W rzeczywistości to królowa kierowała sprawami państwa, wyręczając w rządzeniu nieudolnego małżonka, Panowanie Jana Kazimierza przypadło na czasy ciężkie i ponure. Trwały wojny z nieprzyjaciółmi zewnętrznymi, nabrzmiewały konflikty wewnętrzne, Nie było niemal jednego roku bez rozlewu krwi, bez konieczności trzymania pod bronią licznych zastępów wojska. Nie brakowało także triumfów w zmaganiach z wrogiem...

czytaj więcej

Książę pruski

Kiedy książę pruski przekonał się, ze źle wybrał sobie pana, postanowił przyjść z pomocą królowi polskiemu, Chociaż znalazł się w przykrym położeniu, miał odwagę jeszcze stawiać żądania. Za cenę zerwania sojuszu ze Szwecją i wystąpienia przeciwko niej zażądał zwolnienia Prus Książęcych z zależności od Polski. Niestety, sejm zgodził się na to i zostały zawarte odpowiednie układy. W 1657 roku Karol Gustaw musiał opuścić Polskę, ponieważ Dania rozpoczęła wojnę przeciwko Szwecji. Jego oddziały były stopniowo wypierane z ziem polskich. W 1658 roku Stefan Czarniecki z korpusem wojska przeprawił się do Danii, by bić tam Szwedów. Na początku 1660 roku umarł nagle Karol Gustaw. Teraz już obie strony pragnęły jak najszybszego zakończenia konfliktu. Trzeciego maja 1660 roku podpisano pokój w Oliwie...

czytaj więcej

Krzyżacy ukazują swoje oblicze

W 1306 roku Władysław Łokietek radośnie witany przybył do Gdańska. Pomorze Gdańskie uznało nad sobą jego władzę, ale Brandenburczycy przypomnieli sobie, ze król czeski obiecał im oddać Pomorze, i w 1308 roku postanowili zagarnąć je siłą. Słusznie sądzili, ze Polska jest zbyt słaba i nie zdoła bronić swojej ziemi. Wyprawa ruszyła latem 1308 roku. Niemcy gdańscy otworzyli bramy Brandenburczykom. Nie poddał się jednak gród warowny broniony przez wiernego Władysławowi Łokietkowi sędziego pomorskiego Bogusze. Wysokie mocne wały i rów z wodą pozwoliły wytrzymać długie oblężenie, zwłaszcza ze napastnicy nie mieli machin oblężniczych...

czytaj więcej

Królowa Jadwiga

1382 roku Ludwik Węgierski zakończył życie i choć wcześniej ustalono, komu przypadnie tron polski, rozpoczął się okres sporów, a nawet walk zbrojnych, okres bezkrólewia trwającego aż dwa lata. Dlaczego żadna z królewien węgierskich nie przybyła do Polski po koronę? Katarzyna zmarła młodo, a Maria została po ojcu królową Węgier, Szlachta nie zgodziła się, aby, podobnie jak jej ojciec, sprawowała rządy na odległość i w dodatku przez zastępców. Poza tym istniała jeszcze poważniejsza przeszkoda. Wkrótce miał się odbyć ślub Marii z Zygmuntem Luksemburczykiem, synem cesarza Karola IV. Wszyscy rozumieli, że to on zostanie faktycznym królem Węgier. Miałżeby zostać również królem Polski? Nic chciano Niemca. Powiadano, że w takiej sytuacji umowa zawarta z królem Ludwikiem jest nieważna...

czytaj więcej

Królewscy synowie

Czas płynął, królowi przybywało lat. Przecież już w roku bitwy grunwaldzkiej miał ich sześćdziesiąt. Do tej pory Władysław Jagiełło nie doczekał się syna, Wprawdzie już po Kazimierzu Wielkim panujący nie miał prawa przekazywania państwa swym potomkom, bo przywilej obsadzania tronu zdobyli sobie możni i przedstawiciele szlachty, ale Jagiełłowy syn to co innego. Chodziło o utrzymanie unii dwóch państw, Witold – książę Litwy – tez nie miał synów. Wspominaliśmy już o drugim małżeństwie króla, ale nie było ono ostatnie. W 1417 roku Jagiełło ożenił się po raz trzeci ze stateczną wdową, Elżbietą Granowską. Trzecia królowa towarzyszyła mężowi tylko trzy łata i zmarła. Dwa lata później siedemdziesięciodwuletni Władysław Jagiełło ożenił się z siedemnastoletnią księżniczką ruską, Zofią Holszańską...

czytaj więcej

Król zmęczony panowaniem

Dwudziestoletnie panowanie Jana Kazimierza skończyło się jego abdykacją w 1668 roku. Dlaczego król podjął taką decyzję, wyjątkową w naszych dziejach? Jan Kazimierz me potrafił dzielnie znosić porażek i upokorzeń. Niepowodzenia łatwo go załamywały, a doznał ich w życiu wiele. Byłby nawet wcześniej zrzekł się korony, ale w chwilach, najtrudniejszych podnosiła go na duchu mądra i dzielna żona Ludwika Maria. Po wojnie ze Szwedami królowa przekonała Jana Kazimierza o potrzebie wprowadzenia reform politycznych, które pozwoliłyby lepiej rządzić krajem i doprowadziły do wzrostu siły i znaczenia Polski w Europie. Ale o takich sprawach nie decydował król, lecz sejm, Król mógł tylko zaproponować sejmowi uchwalenie reform...

czytaj więcej