Category Matura

Inna opowieść

Inna opowieść mówi, że w Kruszwicy żył sobie ubogi rolnik Piast z żoną Rzepichą. Jeszcze za życia Popielą w państwie zjawili się dwaj przybysze z bardzo odległego kraju. Dotarli na dwór książęcy i poprosili o gościnę. Okrutny i nieżyczliwy Popiel kazał ich przepędzić. Wówczas w poszukiwaniu noclegu przyszli do chatki Piasta. Ten przyjął utrudzonych podróżnych z otwartymi ramionami i wspólnie z żoną obficie nakarmił i napoił. Następnie poprosił gości, aby pozostali na uroczystość postrzyżyn jego syna Siemowita, na co z ochotą wyrazili zgodę. Wkrótce po okolicy rozeszła się wieść o hojności i szlachetności Piasta. Nic dziwnego, że po śmierci znienawidzonego Popielą, kiedy możni zastanawiali się, komu powierzyć panowanie, wybór padł właśnie na niego...

czytaj więcej

Inne dochody

Skarb królewski czerpał również dochody z ceł i podatków. Król zajął się też uporządkowaniem i ujednoliceniem praw. Miało to służyć jednoczeniu Polski. Zbiór praw wydany za jego panowania nazwano statutami wiślicko-piotrkowskimi, od nazw miejscowości, w których został ogłoszony. Wydano je osobno dla Małopolski i Wielkopolski. Choć Kazimierz zawsze pragnął pokoju, wiedział, że jego kraj musi być także przygotowany do prowadzenia wojen. Zatroszczył się więc o podniesienie obronności państwa. Wprowadził zarządzenie, zobowiązujące każdego posiadacza ziemi do służby wojskowej, Dotyczyło to również duchownych. Kto nie mógł stawić się do wojska osobiście, musiał znaleźć sobie zastępcę. Za odmowę służby groziło odebranie majątku...

czytaj więcej

Nowinki religijne

Za Zygmunta Augusta w Polsce rozwinęła się reformacja. Już wcześniej docierały do nas nauki Lutra i innych reformatorów zachodnich, ale Zygmunt Stary zwalczał je i wyda! zarządzenie przeciwko „nowinkom religijnym”. Król musiał to uczynić pod naciskiem wyższego duchowieństwa. Zarządzenie trochę utrudniło rozwój reformacji, ale go nie zahamowało. Szlachta, a także niektórzy mieszczanie, żądali zniesienia sądów kościelnych, które wydawały wyroki na ludzi świeckich, nieposłusznych nakazom religijnym. Pod wpływem reformacji odmawiano płacenia dziesięciny, Był to podatek wynoszący dziesiątą część dochodów, pobierany od wszystkich stanów. Zwolennicy reformacji sprzeciwiali się także corocznemu wysyłaniu do Rzymu dużych sum pieniędzy...

czytaj więcej

Francuz wybrany, Sas ukoronowany

Zbliżał się czas wyboru króla. Najwięcej zwolenników miał książę francuski Franciszek Conti. Zacień inny kandydat, a byle ich wielu, nie zdobył sobie tak wielkiego poparcia. Ale wolne elekcje słynęły już z tego, że wtrącały się do nich obce państwa. Zagraniczni posłowie przybywali z pieniędzmi i przekupywali szlachtę, aby przechodziła na ich stronę. Kto więcej płacił, pozyskiwał więcej stronników, W taki sposób walczyli o koronę wyborcy przekupieni przez władcę Saksonii, Fryderyka Augusta, który zagroził księciu francuskiemu, Nadszedł długo oczekiwany dzień głosowania, czerwcowy dzień 1697 roku, Kiedy prymas konno objeżdżał pole elekcyjne, zbierając głosy, wszędzie wznoszono okrzyki na cześć księcia Conti. Zwolennicy Sasa byli w mniejszości, lecz nie zamierzali rezygnować...

czytaj więcej

Założenie uniwersytetu w Krakowie w 1364 roku

Mądry i pracowity król pragnął mieć w kraju ludzi wykształconych, biegłych w prawie urzędników, dobrych lekarzy i nauczycieli. Polacy mogli się kształcić jedynie w zagranicznych szkołach zwanych uniwersytetami. Kazimierz postanowił mieć własny uniwersytet w Krakowie, Zgodę papieża na jego założenie uzyskał w 1364 roku. Początkowo zamierzał zbudować wspaniały gmach, już nawet rozpoczęto kładzenie fundamentów, ale nie wiadomo dlaczego prace przeciągały się, a później je przerwano. W końcu król wykupił w mieście kilka budynków dla przyszłej uczelni, a na jej utrzymanie przeznaczył dochody uzyskiwane z żup solnych. Jesienią zakończone zostały przygotowania do otwarcia pierwszej polskiej wyższej uczelni – Akademii Krakowskiej...

czytaj więcej

Jak Krzyżacy chcieli poróżnić Polskę z Litwą

Niepokój Krzyżaków przejawiał się w zdwojonych przygotowaniach wojennych. Ale zanim doszło do rozstrzygnięć na polu bitwy, puszczono w ruch słowa, słowa nieprawdziwe, czyli oszczerstwa. Krzyżacy w tej dziedzinie byli mistrzami, Bracia zakonni powędrowali na dwory władców europejskich do papieża, głosząc tam swoje opinie o Polsce i jej królu. Przekonywali, że Jagiełło pozostał poganinem, więc i ślub z Jadwigą jest nieważny, powiadali, że chrzest Litwy to oszustwo. Namawiali Wilhelma do współdziałania przeciw Polsce. Ich cel był oczywisty: rozerwać unię polsko-litewską, Wreszcie postanowili poróżnić Witolda z Jagiełłą, zbuntować go przeciwko bratu, I to im się częściowo udało...

czytaj więcej

Koniec epoki saskiej

Pod koniec panowania Augusta III grupa magnatów, mając już dość saskich rządów, umyśliła nawet zrzucić króla z tronu i obrać nowego, najlepiej Polaka. Ale ostatecznie z tymi zamiarami zaczekano aż do śmierci Augusta, który zmarł jesienią 1763 roku. Niemal natychmiast zaczęła się walka o tron, ale i o naprawę Rzeczypospolitej. Przystąpiły do niej dwa stronnictwa magnackie. Jedno z nich chciało reform, a drugie uważało, ze są one niepotrzebne. Pierwsze z tych stronnictw tworzyli członkowie rodziny wielkich magnatów Czartoryskich oraz ich przyjaciele i dlatego nazywano je Familią. Do drugiego zaś należeli obrońcy złotej wolności – hetman Jan Klemens Branicki i znany nam już wojewoda wileński Karol Radziwiłł. Przed elekcją, jak zwykle, najwięcej zainteresowania wzbudzali kandydaci do tronu...

czytaj więcej

Dzielny król Mieszko II

W chwili śmierci ojca Mieszko II miał trzydzieści pięć lat. Nie zwlekając, natychmiast kazał się koronować. Przeżyli więc mieszkańcy Gniezna jeszcze w tym samym 1025 roku drugą uroczystość koronacyjną. Mieszko nie był najstarszym synem Bolesława Chrobrego, ale ojciec widział w mm swego następcę. Dlatego troskliwie dbał o jego wykształcenie i wychowanie rycerskie, wtajemniczał go we wszystkie sprawy państwowe, powierzał dowodzenie oddziałami rycerstwa, Brał więc Mieszko udział w wojnach z Henrykiem II i wyprawie kijowskiej, zasiadał obok ojca podczas rozmów pokojowych z Niemcami i podczas przyjmowania w Gnieźnie po słów zagranicznych, Postarał się też Chrobry o znalezienie mu żony godnej przyszłego króla. Została nią Rycheza, siostrzenica cesarza Ottona III...

czytaj więcej

Pierwsza wolna elekcja

Zagraniczni dyplomaci wędrowali po kraju, przemawiali na sejmikach, zachwalali zalety swoich panów, a czasem rozdawali podarki, Najpiękniej przemawiał i najwięcej obiecywał przedstawiciel księcia francuskiego. W imieniu Henryka obiecywał spełnić każdą prośbę szlachty. Nic dziwnego, ze jego przemówienia przerywano okrzykami: Vivat Henńcus! Najpoważniejszym rywalem Henryka był książę Ernest, ale dopiero podczas elekcji miało się okazać, komu panowie szlachta powierzą losy swojego kraju. Na błoniach pod wsią Kamień wyborców ustawiono województwami. W środku pola elekcyjnego znajdował się namiot dla senatu, Pierwszy przemówił prymas Uchański, potem wybrano marszałka sejmu elekcyjnego, a następnie przez kilka dni przemawiali goście zagraniczni...

czytaj więcej