Category Matura

Aby człowiek cieszył się życiem

Kraj się bogacił, co wpływało na ożywienie różnych dziedzin życia, Sięgano do sposobów gospodarowania sprawdzonych w innych państwach, korzystano tez z osiągnięć kulturalnych Zachodu. Wkrótce poznamy wspaniałą kulturę polską XVI stulecia – złotego wieku, ale najpierw prześledzimy przemiany, które dokonały się na Zachodzie i które tak mocno zainteresowały Polaków. Nowości pojawiły się w bogatych miastach włoskich, takich jak Genua, Wenecja, Mediolan, Florencja czy sławny na cały świat – Rzym, Rzym był miastem bogatym, przede wszystkim dlatego ze znajdowała się w nim siedziba papieży, na której utrzymanie corocznie składały się wszystkie państwa chrześcijańskiej Europy. Miasta północno-włoskie bogaciły się dzięki rozwojowi handlu i rzemiosła...

czytaj więcej

Grunwald, 15 lipca 1410 roku

Nadeszło lato 1410 roku. Przygotowania zakończono, Nasze wojska ruszyły z Małopolski i z Wielkopolski w kierunku Mazowsza. Spotkanie nastąpiło pod Sochaczewem, skąd. król Władysław z całą armią pomaszerował na północ. 30 czerwca nastąpiła przeprawa przez przygotowany zimą most pod Czerwińskiem. Przybyli tam również Litwini z sojusznikami pod dowództwem Witolda, lekka armia podążała dalej – nad granicę państwa zakonnego, Przekroczono ją 9 lipca, a 15 lipca nastąpiło spotkanie z Krzyżakami na polach koło wsi: Stębark, Łodwigowo, Grunwald. Armia wielkiego mistrza liczyła około trzydziestu dwóch tysięcy żołnierzy, w tym większość stanowiła jazda, Armia królewska, łącznie z Litwinami, posiłkami tatarskimi, ruskimi i czeskimi, była liczniejsza – miała około czterdziestu tysięcy żołnierzy...

czytaj więcej

Wielka wojna

Na Żmudzi tymczasem wybuchło powstanie przeciwko zakonowi. Do buntu wezwał Żmudzinów Witold, a Krzyżacy potraktowali ten fakt jako powód do wojny. Jednakże po spotkaniu z delegacją polską raz jeszcze przekonali się o braterstwie dwóch państw. Polskę uznali za groźniejszego przeciwnika, z którym trzeba się rozprawić najpierw, W sierpniu Jagiełło otrzymał od wielkiego mistrza list z wypowiedzeniem wojny. Niebawem cała potęga krzyżacka ruszyła na ziemię dobrzyńską i Kujawy, Oprócz rycerzy zakonnych szły na Polskę zastępy rycerstwa najemnego z całej Europy. Najlepsi rycerze skuszeni zostali me tylko wysokim żołdem, ale obietnicą zdobycia wielkich łupów. Nikt bowiem nie wątpił, że zakon wojnę wygra, a pobita Polska za wszystko zapłaci. Rycerze ci szli do walki ochoczo jeszcze z innego powodu...

czytaj więcej

Wielki król

Polska Kazimierza Wielkiego dorównywała w wielu dziedzinach Europie Zachodniej, skąd czerpała wzory, rozwijała je i wzbogacała, Rosło uznanie dla naszego króla i kraju, W całej Europie zasłynął Kraków jako miasto bogate i gościnne. W 1363 roku zgromadził on znakomitych gości przybyłych na ślub cesarza z wnuczką Kazimierza, Elżbietą, córką Elżbiety i księcia Pomorza Zachodniego – Bogusława V. Młodziutką szesnastoletnią księżniczkę wydano za cesarza Karola IV Luksemburczyka, będącego jednocześnie królem Czech...

czytaj więcej

Insurekcja w Warszawie

Rosjanie, przewidując trudności, wprowadzili do stolicy nowe oddziały wojska. Mieszczanie natomiast i oficerowie należący do spisku przygotowywali powstanie. 13 kwietnia odbyli naradę w mieszkaniu szewca Jana Kilińskiego. Postanowiono nie czekać, aż Rosjanie zupełnie zapanują nad miastem, lecz przeszkodzić im w rozstawianiu wojsk i umacnianiu pozycji obronnych. Oprócz Kilińskiego w naradzie uczestniczyli inni starsi cechowi – kowal Jan Mariański i rzeźnik Józef Sierakowski. Przyrzekli wciągnąć do spisku wszystkie cechy, wszystkich rzemieślników. Dwa dni później zorganizowano zebranie, na którym zapadły ostateczne decyzje. Postanowiono rozpocząć powstanie 17 kwietnia w Wielki Czwartek, jeszcze przed świętami Wielkiej nocy. Do walki przystąpiono zgodnie z planem rankiem oznaczonego dnia...

czytaj więcej

Zakon przed sądem

Po uzyskaniu godności monarchy Władysław Łokietek zajął się przede wszystkim sprawą utraconego Pomorza Gdańskiego, Doceniając potęgę zakonu i znając słabość własnego kraju, me mógł sobie pozwolić na zbrojne rozwiązywanie sporów. Król Władysław złożył więc skargę do papieża, który powołał sąd pod przewodnictwem arcybiskupa Janisława, Już w trzy miesiące po koronacji króla rozpoczął się polsko-krzyżacki proces w Inowrocławiu, Na początku 1321 roku wydano wyrok: zakon miał zwrócić Polsce Pomorze, a za bezprawne zajęcie i przetrzymywanie dzielnicy zapłacić wysokie odszkodowanie. Orzeczenie to było wielkim sukcesem politycznym Polski, mimo że zakon wcale się nie zastosował do postanowienia sądu papieskiego...

czytaj więcej

Niemieckie prawo

Według niemieckiego prawa każdemu chłopu wolno było opuścić gospodarstwo i powędrować w świat w poszukiwaniu lepszego życia, jeżeli pozostawił po sobie następcę. Wieś polska wolała przyjmować obyczaje zwane prawem niemieckim, ponieważ w dokumencie sporządzonym przez pana (dokument lokacyjny) dokładnie określano prawa i obowiązki kmieci. Obowiązki nie były początkowo zbyt wygórowane, a poza tym wieś miała swój samorząd i sołtysem na czele. Rozwój gospodarczy ziem polskich w tym okresie spowodował wzrost zamożności zarówno właścicieli ziemskich, jak i chłopów sprzedających produkty rolne wmieście. Kmiecie przybywali do miast nie tylko po to, by sprzedawać, ale również po to, by kupować wyroby miejscowych rzemieślników lub nawet towary przywożone przez kupców z dalekich krajów...

czytaj więcej

„Anna ze Stefanem społem obrani na tron polski”

W grudniu 1575 roku szlachta ze wszystkich województw zgromadziła się na polach we wsi Wola pod Warszawą. Odtąd zawsze tutaj przeprowadzano elekcje. Dzisiaj w warszawskiej dzielnicy Wola jest ulica Elekcyjna przypominająca głośne i tłumne zjazdy w tym miejscu oraz pomnik tam, gdzie stała szopa senatorska. Zebrali się zatem wyborcy bogatsi w doświadczenia zdobyte podczas pierwszej wolnej elekcji, ale zabrakło wśród nich zgody. Najważniejszymi kandydatami byli Stefan Batory i cesarz austriacki Maksymilian. Od początku wśród zgromadzonych wokół szopy senatorskiej padały okrzyki: – Nie chcemy Niemca! – Chcemy króla Piasta! Ci, którzy pragnęli króla Piasta, niekoniecznie popierali jakiegoś księcia z bocznej linii dynastii piastowskiej...

czytaj więcej

„Włoszczyzna”

Na dworze króla Zygmunta często słyszało się język włoski. Mieszkało tu wielu Włochów zaproszonych do wykonania prac związanych z przebudową Wawelu. Przyjechali także jako dworzanie królowej Bony, Włoska księżniczka Bona Sforza była drugą żoną Zygmunta Starego. Król poślubił ja w 1518 roku. Na ucztę weselną do Krakowa zjechało mnóstwo członków rodziny Bony, jej dworzan i przyjaciół. Przybyli również włoscy kucharze, muzycy, fryzjerzy i duchowni. Nie zabrakło także wesołków, którzy zabawiali gości. Z dworem królowej przyjechali tez jej uczeni doradcy i zaufani sekretarze. Po hucznym weselu część Włochów wróciła do swej ojczyzny, a część pozostała na zamku krakowskim...

czytaj więcej

„Jedni do Sasa, drudzy do Łasa”

Zaczęła się w naszym kraju epoka saska, Był to bardzo niedobry okres w dziejach Polski, o którym mówiono: „Zakróla Sasajedz, pij i popuszczaj pasa’r, Czy to znaczy, ze beztrosko pędzono życie i wszyscy ludzie opływali w dostatki, że kraj słynął z bogactwa i gospodarności? O nie! Powiedzenie dotyczy obyczajów na dworze królewskim i na niektórych dworach magnackich. Polska wyszła z wojen XVII wieku straszliwie zniszczona, a król nie zrobił nic, aby ją odbudować, podźwignąć. Wplątał natomiast Polskę w nową wojnę ze Szwecją. Na początku XVIII stulecia Szwedzi oburzeni na Augusta II za pomoc udzieloną ich wrogowi – Rosji – wtargnęli na ziemie polskie. Król szwedzki Karol XII zajął Warszawę i zmusił Augusta II do rezygnacji z tronu na rzecz Polaka Stanisława Leszczyńskiego...

czytaj więcej

Zygmunt syn Zygmunta

Zygmunt August byt jedynym synem Bony i Zygmunta Starego i najbardziej kochanym spośród dzieci królewskich (para monarsza miała również cztery córki). Urodził się w 1520 roku, kiedy król prowadził wojnę z zakonem. Szczęśliwy ojciec przebywał w Toruniu, gdy otrzymał radosną wiadomość. Natychmiast napisał do małżonki. Matka bardziej niż ojciec pragnęła zapewnić synowi tron polski, a ponieważ zawsze szlachta wypierała sobie tego z Jagiellonów, który zasiadał na wielkoksiążęcym tronie litewskim, królowa przede wszystkim walczyła o przychylność panów litewskich. Już jako dziewięcioletni chłopiec Zygmunt August został uznany wielkim księciem Litwy. Kilka miesięcy później na sejmie w Piotrkowie wybrano księcia na króla Polski, Stało się to za życia ojca...

czytaj więcej