Category Nauka

Hołd Pruski

10 kwietnia 1525 roku mieszkańcy Krakowa -L \J byli świadkami niecodziennej uroczystości, która odbyła się na Rynku, Niezliczone tłumy mieszkańców miasta i okolic przybyły popatrzeć na ceremonię składania hołdu. Wieści o niezwykłym wydarzeniu na Rynku dotarły cło krakowian parę dni wcześniej, bo rzemieślnicy od tygodnia budowali drewniane podium, a na koniec obili je pięknym czerwonym suknem. Cały plac pozamiatano i usunięto większość kramów. Ludzi obiegła już wiadomość, ze to mistrz krzyżacki ma przybyć i oddać się w poddaństwo królowi Zygmuntowi, On, który butnie odmawiał wcześniej uznania nad sobą i zakonem zwierzchnictwa Polski i buntowniczo chwycił za oręż, teraz spokorniał i obiecał zjawić się w Krakowie przed obliczem naszego monarchy...

czytaj więcej

Drugi rozbiór Polski w 1793 roku

Książę Józef, Tadeusz Kościuszko oraz inni oficerowie poprosili króla o zwolnienie z wojska. Nie chcieli służyć nowej władzy – targowiczanom. Wielu postępowych działaczy, byłych postów na Sejm Czteroletni, opuściło kraj. Targowiczanie z woli Rosji przejęli teraz rządy w Warszawie, Gnębili patriotów, rozkładali pieniądze ze skarbu państwa, wyznaczali sobie pensje i nagrody za „zasługi dla ojczyzny”! Sądzili, ze sąsiedzi pomogą im zwyciężyć twórców nowych praw, przywrócą stary porządek, oddadzą im władzę i pójdą sobie. lymczasem zaborcy kazali sobie drogo zapłacić za pomoc udzieloną Targowicy. Tą zapłatą był drugi rozbiór Polski, Przeprowadziły go Prusy i Rosja, Austria tym razem miała własne kłopoty, wdała się bowiem w wojnę z Francją...

czytaj więcej

Chocim

Klęska cecorska wstrząsnęła całą Polską. Kraj żyt w obawie nowego najazdu, Sejm niezwłocznie uchwalił wysokie podatki na wojsko, Jak przewidywano, już w następnym roku ruszyła ku naszym granicom wielka armia turecka, Tym razem wojsko polskie liczyło trzydzieści pięć tysięcy żołnierzy. Poprowadził je przeciw Turkom zwycięzca spod Kirchołmu, hetman wielki litewski Jan Karol Chodkiewicz. Armia Chodkiewicza oczekiwała nieprzyjaciela w twierdzy chocirnskiej nad Dniestrem, Z pomocą Polakom przyszli Kozacy pod wodzą Piotra Konaszewicza Sahajdacznego, Wojska sułtańskie, znacznie liczniejsze od naszych, były pewne zwycięstwa. Turcy wieźli ze sobą zapasy żywności przeznaczone nie tylko dla wojska na czas walki, ale także na uczty po bitwie. Z wojskiem szły kapele...

czytaj więcej

Książęta panują, a możni rządzą

Okres rozbicia na dzielnice to dość niepomyślne lata w dziejach Polski, wypełnione walkami między potomkami Bolesława Krzywoustego, Kraj był osłabiony, a książęta często zwracali się o pomoc do władców państw ościennych. Sąsiedzi czynili wszystko, aby podzielony kraj nie odzyskał dawnej potęgi. Dlatego też spiskowali przeciwko książętom pragnącym zjednoczenia, a przy każdej sposobności zagarniali nasze ziemie. W 1194 roku podczas uczty zmarł nagłe Kazimierz Sprawiedliwy. Kronikarz Wincenty Kadłubek napisał: „[…] wychyliwszy mały puchar, na ziemię upadł i umarł”. Rozpacz, ale i zdumienie zapanowały na dworze krakowskim. Kiedy książę zasiadał do stołu, cieszył się jak najlepszym zdrowiem...

czytaj więcej

Bolesław królem, Polska – królestwem

Pamiętamy, że cesarz Otton III uznał Bolesława Chrobrego godnym korony królewskiej. Wkrótce po zjeździe gnieźnieńskim książę polski rozpoczął starania o tytuł królewski i oficjalną koronację. W tym celu wysłał do Rzymu posłów. Wskutek różnych burzliwych zdarzeń koronę przeznaczoną dla Polski otrzymał Stefan węgierski. Niebawem zmarł Otton III, nastały lata wojen. Czasy te nie sprzyjały myśleniu o koronacji. Dopiero w ostatnim roku swego życia Bolesław zwieńczył głowę królewską koroną, a Polskę podniósł do rangi królestwa – państwa w pełni niezależnego. Koronacja jako ceremonia kościelna miała przebieg podniosły. Autor wielu powieści historycznych Józef Ignacy Kraszewski opisał pierwszą w naszych dziejach taką uroczystość, która odbyła się w Gnieźnie w czasie świąt Wielkanocy w 1025 roku...

czytaj więcej

Aby synowie się nie wadzili

Całe swoje panowanie poświęcił Bolesław Krzywousty walce o jedność Polski, oto, by nie rozpadła się ona na dzielnice, na drobne księstwa. Jednakże pod koniec życia, w roku 1138, sporządził dokument, w którym zadecydował o podziale Polski między swoich synów. Czy nasz dzielny władca tak bardzo zmienił się w ostatnich latach swego panowania? Czy jedność państwa przestała być dlań dobrem najwyższym? Ależ nie! Mając czterech synów, pragnął tak zorganizować władanie Polską, aby nie doszło do sporów o ziemię i tron. Postanowił każdemu przydzielić dzielnicę, a jednocześnie zachować cały kraj pod władzą jednego księcia, którego wszyscy powinni słuchać. Tym zwierzchnikiem miał zostać najstarszy z jego synów – senior, a później, w następnych pokoleniach – zawsze najstarszy z rodu Piastów...

czytaj więcej

Dość czeskiego panowania!

Już po kilku latach czeskiego panowania wśród Polaków zaczęła narastać niechęć do króla. Nawet dawni stronnicy Wacława mieli go dość. Może dlatego że ich me uhonorował, me nagrodził ziemią i stanowiskami? Król był za to hojny dla Czechów i Niemców, których wielu znalazło się w naszym kraju. Oni głównie wspierali jego władzę, W Krakowie taką podporą czeskiego króla był biskup Jan Muskata – zniemczony Ślązak. W połowie 1305 roku zmarł Wacław II, a jego następcą został syn, Wacław III. Jeszcze nie przybył do Polski, jeszcze nie został ukoronowany, a już zawarł układ z Erandenburczykami – zgodził się oddać im Pomorze Gdańskie w zamian za przyłączenie do Czech Miśni. W 1306 roku Wacław III wyruszył w podróż do Polski, ale nie dojechał. Podczas postoju został zamordowany...

czytaj więcej

Życie plemion polskich

Członkowie plemienia zajmujący wspólne terytorium posługiwali się tym samym językiem, różniącym się nieco od mowy sąsiadów. Początkowo wszyscy mieli jednakowe prawa i równy udział w podejmowaniu ważnych decyzji, które zapadały podczas zgromadzenia dorosłych mężczyzn. Zgromadzenie to nazywano wiecem, Nie zawsze jednak można było w ten sposób kierować życiem i działaniami plemienia. Jeśli na przykład ktoś z zewnątrz zagrażał bezpieczeństwu wspólnoty, zwoływanie wiecu i narady zajmowały zbyt dużo czasu. Wówczas wspólplemieńcy oddawali swój los w ręce najdzielniejszego spośród siebie, zwykle kogoś, kto wyróżniał się zręcznością i odwagą podczas wspólnych polowań albo w walce z siłami przyrody. Takiego przywódcę nazywano wojewodą, ponieważ wiódł wojów na wojnę...

czytaj więcej

21 września

21 września 1331 roku Krzyżacy stanęli pod Kaliszem. Na szczęście dla Polaków na umówione spotkanie nie dotarł czeski sojusznik. Za to Władysław Łokietek zjawił się tam z dość licznym wojskiem. Rycerze zakonni pięć dni oblegali Kalisz, spodziewając się nadejścia Jana Luksemburskiego, Króla Czech zatrzymały jednak ważne sprawy na Śląsku, i to uratowało Polaków. Zawiedzeni Krzyżacy zarządzili odwrót. Wracając, jeszcze bardziej bezlitośnie grabili ziemie polskie, gdyż musieli wrócić z łupem do swego kraju. Władysław Łokietek zorganizował pościg za armią krzyżacką. Rankiem 27 września dogonił pod wsią Płowce jeden z wycofujących się oddziałów wroga...

czytaj więcej

Znawca sztuki

Stanisław August był prawdziwym znawcą malarstwa. Odwiedzał często pracownię i prowadził rozmowy z malarzami, oceniał ich prace, doradzał, przedstawiał swoje życzenia. Bardzo zachęcał malarzy do utrwalania na płótnie wielkich wydarzeń z historii Polski, Bacciarellemu polecił namalować poczet królów polskich. Król nie żałował pieniędzy na kształcenie młodych zdolnych artystów w akademiach zagranicznych. Sam często wyszukiwał utalentowanych młodzieńców i przyznawał im stypendia. Pewnego razu, podczas wizytacji Szkoły Rycerskiej, zwrócił uwagę na dobre rysunki dwóch kadetów: Tadeusza Kościuszki i Józefa Oriowskiego, Obydwu zachęcił do studiowania malarstwa w Paryżu, I rzeczywiście, wkrótce młodzieńcy wstąpili do paryskiej Akademii Sztuk Pięknych, ale długo nie zagrzali tam miejsca...

czytaj więcej

Złoty wiek w rozkwicie

Zygmuntowskie czasy, W Polsce, podobnie jak w wielu innych krajach Europy, rozkwitała kultura – piękne wiersze tworzyli poeci, przybywało drukowanych książek, i to coraz częściej w języku polskim, a me łacińskim, W miastach powstawały nowe budowle: ratusze, kościoły, kamienice mieszczańskie, W wielu miejscowościach magnaci wznosili piękne zamki i dwory, zdobili ich wnętrza malowidłami i rzeźbami, gromadzili księgi. Jeszcze w czasach Kazimierza Jagiellończyka przybył do Krakowa z niemieckiej Norymbergii wielki artysta Wit Stwosz. Spędził on w Krakowie prawie dwadzieścia lat. Tutaj stworzył największe dzieła swego życia, a przede wszystkim słynny ołtarz w kościele Mariackim, którego scena środkowa przedstawia Zaśnięcie Marii Panny...

czytaj więcej