Category Nauka

Królewscy synowie

Czas płynął, królowi przybywało lat. Przecież już w roku bitwy grunwaldzkiej miał ich sześćdziesiąt. Do tej pory Władysław Jagiełło nie doczekał się syna, Wprawdzie już po Kazimierzu Wielkim panujący nie miał prawa przekazywania państwa swym potomkom, bo przywilej obsadzania tronu zdobyli sobie możni i przedstawiciele szlachty, ale Jagiełłowy syn to co innego. Chodziło o utrzymanie unii dwóch państw, Witold – książę Litwy – tez nie miał synów. Wspominaliśmy już o drugim małżeństwie króla, ale nie było ono ostatnie. W 1417 roku Jagiełło ożenił się po raz trzeci ze stateczną wdową, Elżbietą Granowską. Trzecia królowa towarzyszyła mężowi tylko trzy łata i zmarła. Dwa lata później siedemdziesięciodwuletni Władysław Jagiełło ożenił się z siedemnastoletnią księżniczką ruską, Zofią Holszańską...

czytaj więcej

Król zmęczony panowaniem

Dwudziestoletnie panowanie Jana Kazimierza skończyło się jego abdykacją w 1668 roku. Dlaczego król podjął taką decyzję, wyjątkową w naszych dziejach? Jan Kazimierz me potrafił dzielnie znosić porażek i upokorzeń. Niepowodzenia łatwo go załamywały, a doznał ich w życiu wiele. Byłby nawet wcześniej zrzekł się korony, ale w chwilach, najtrudniejszych podnosiła go na duchu mądra i dzielna żona Ludwika Maria. Po wojnie ze Szwedami królowa przekonała Jana Kazimierza o potrzebie wprowadzenia reform politycznych, które pozwoliłyby lepiej rządzić krajem i doprowadziły do wzrostu siły i znaczenia Polski w Europie. Ale o takich sprawach nie decydował król, lecz sejm, Król mógł tylko zaproponować sejmowi uchwalenie reform...

czytaj więcej

Król Łokietek broni kraju przed Krzyżakami

Jeszcze jednym państwem, które miało zaborcze plany w stosunku do Polski, była Brandenburgia. Królestwo Polskie znalazło się w bardzo trudnym położeniu. Jan Luksemburski zmusił wielu książąt śląskich, aby oddali się pod jego opiekę i przysięgli mu wierność. Aby przypadkiem Łokietek nie upomniał się o Śląsk, król Czech wspólnie z Krzyżakami napadł na Polskę w 1329 roku. Wojska zakonne wtargnęły na ziemię dobrzyńską. Tu wśród polskiego rycerstwa dzielnie poczynał sobie królewicz Kazimierz przysposabiany przez ojca do wojaczki do polityki, jako następca tronu, Od południa wkroczyły do Polski wojska czeskie. Na szczęście ważne sprawy zmusiły Jana Luksemburskiego do odwrotu, Najazd ten jeszcze bardziej osłabił Polskę...

czytaj więcej

Kazimierz III Wielki

Kazimierz III Wielki był dobrym gospodarzem, czasie jego rządów zaszły w kraju, a zwłaszcza w miastach, tak duże zmiany, ze powstało słynne powiedzenie: „Zastał Polskę drewnianą, a zostawił murowaną”. Jeszcze intensywniej niż w poprzednich dziesięcioleciach rozwijało się osadnictwo, Zagospoda rowywano nowe ziemie. Powstało dużo nowych wsi, szczególnie w Małopolsce. Dotychczas istniejące miasta rozbudowywano, otaczano murami obronnymi, wznoszono ratusze, budynki mieszkalne i nowe kościoły, Odbudowywano miasteczka spalone podczas wojen. Rosła liczba ludności miejskiej. Największe ówczesne miasta to: Kraków, Lwów i Poznań. Kraków otrzymał od króla przywilej zwany prawem składu...

czytaj więcej

Jak doszło do pierwszej wojny ze Szwecją

Kiedy polscy posłowie donieśli Zygmuntowi o knowaniach stryja, natychmiast – za zgdą Rzeczypospolitej – popłynął król w 1598 roku Wisłą do Gdańska, a potem morzem do ojczyzny ratować tron odziedziczony po ojcu. Stryj wyszedł nu na spotkanie, ale na czele armii. Zygmunt miał bardzo mało wojska, przegrał więc, zanim dotarł do Sztokholmu, i został wzięty do niewoli. Zwrócono mu wolność i pozwolono wrócić do Polski, dopiero, kiedy wydał Karolowi swoich szwedzkich stronników. Nigdy więcej nie zobaczył Szwecji. W 1600 roku sejm tego kraju pozbawił go tronu. Zygmunt III nie pogodził się z tą decyzją i dążył do wywołania wojny polsko-szwedzkiej, licząc na zwycięstwo i odzyskanie władzy, W tym celu ogłosił oderwanie od Szwecji Estonii i włączenie jej do Polski...

czytaj więcej

Jagiełło i Jadwiga

Na początku lutego 1386 roku licznie zgromadzeni możni i szlachta na zjeździe w Lublinie, zadowoleni z przyjęcia przez Jagiełłę wszystkich warunków, obwołali go królem Polski. Dziesięć dni po tym zjeździe Jagiełło w asyście swoich krewniaków i wojowników litewskich uroczyście wjechał do Krakowa, wioząc podarki ślubne dla narzeczonej, 15 lutego nastąpił chrzest księcia, Początkowo na ojca chrzestnego proszono wielkiego mistrza krzyżackiego, ale ten zaproszenie odrzucił. Kto jak to, ale on miał powody do niepokoju, widząc, jak łączą się siły polskie i litewskie...

czytaj więcej

Hołd Pruski

10 kwietnia 1525 roku mieszkańcy Krakowa -L \J byli świadkami niecodziennej uroczystości, która odbyła się na Rynku, Niezliczone tłumy mieszkańców miasta i okolic przybyły popatrzeć na ceremonię składania hołdu. Wieści o niezwykłym wydarzeniu na Rynku dotarły cło krakowian parę dni wcześniej, bo rzemieślnicy od tygodnia budowali drewniane podium, a na koniec obili je pięknym czerwonym suknem. Cały plac pozamiatano i usunięto większość kramów. Ludzi obiegła już wiadomość, ze to mistrz krzyżacki ma przybyć i oddać się w poddaństwo królowi Zygmuntowi, On, który butnie odmawiał wcześniej uznania nad sobą i zakonem zwierzchnictwa Polski i buntowniczo chwycił za oręż, teraz spokorniał i obiecał zjawić się w Krakowie przed obliczem naszego monarchy...

czytaj więcej

Drugi rozbiór Polski w 1793 roku

Książę Józef, Tadeusz Kościuszko oraz inni oficerowie poprosili króla o zwolnienie z wojska. Nie chcieli służyć nowej władzy – targowiczanom. Wielu postępowych działaczy, byłych postów na Sejm Czteroletni, opuściło kraj. Targowiczanie z woli Rosji przejęli teraz rządy w Warszawie, Gnębili patriotów, rozkładali pieniądze ze skarbu państwa, wyznaczali sobie pensje i nagrody za „zasługi dla ojczyzny”! Sądzili, ze sąsiedzi pomogą im zwyciężyć twórców nowych praw, przywrócą stary porządek, oddadzą im władzę i pójdą sobie. lymczasem zaborcy kazali sobie drogo zapłacić za pomoc udzieloną Targowicy. Tą zapłatą był drugi rozbiór Polski, Przeprowadziły go Prusy i Rosja, Austria tym razem miała własne kłopoty, wdała się bowiem w wojnę z Francją...

czytaj więcej

Chocim

Klęska cecorska wstrząsnęła całą Polską. Kraj żyt w obawie nowego najazdu, Sejm niezwłocznie uchwalił wysokie podatki na wojsko, Jak przewidywano, już w następnym roku ruszyła ku naszym granicom wielka armia turecka, Tym razem wojsko polskie liczyło trzydzieści pięć tysięcy żołnierzy. Poprowadził je przeciw Turkom zwycięzca spod Kirchołmu, hetman wielki litewski Jan Karol Chodkiewicz. Armia Chodkiewicza oczekiwała nieprzyjaciela w twierdzy chocirnskiej nad Dniestrem, Z pomocą Polakom przyszli Kozacy pod wodzą Piotra Konaszewicza Sahajdacznego, Wojska sułtańskie, znacznie liczniejsze od naszych, były pewne zwycięstwa. Turcy wieźli ze sobą zapasy żywności przeznaczone nie tylko dla wojska na czas walki, ale także na uczty po bitwie. Z wojskiem szły kapele...

czytaj więcej

Książęta panują, a możni rządzą

Okres rozbicia na dzielnice to dość niepomyślne lata w dziejach Polski, wypełnione walkami między potomkami Bolesława Krzywoustego, Kraj był osłabiony, a książęta często zwracali się o pomoc do władców państw ościennych. Sąsiedzi czynili wszystko, aby podzielony kraj nie odzyskał dawnej potęgi. Dlatego też spiskowali przeciwko książętom pragnącym zjednoczenia, a przy każdej sposobności zagarniali nasze ziemie. W 1194 roku podczas uczty zmarł nagłe Kazimierz Sprawiedliwy. Kronikarz Wincenty Kadłubek napisał: „[…] wychyliwszy mały puchar, na ziemię upadł i umarł”. Rozpacz, ale i zdumienie zapanowały na dworze krakowskim. Kiedy książę zasiadał do stołu, cieszył się jak najlepszym zdrowiem...

czytaj więcej

Bolesław królem, Polska – królestwem

Pamiętamy, że cesarz Otton III uznał Bolesława Chrobrego godnym korony królewskiej. Wkrótce po zjeździe gnieźnieńskim książę polski rozpoczął starania o tytuł królewski i oficjalną koronację. W tym celu wysłał do Rzymu posłów. Wskutek różnych burzliwych zdarzeń koronę przeznaczoną dla Polski otrzymał Stefan węgierski. Niebawem zmarł Otton III, nastały lata wojen. Czasy te nie sprzyjały myśleniu o koronacji. Dopiero w ostatnim roku swego życia Bolesław zwieńczył głowę królewską koroną, a Polskę podniósł do rangi królestwa – państwa w pełni niezależnego. Koronacja jako ceremonia kościelna miała przebieg podniosły. Autor wielu powieści historycznych Józef Ignacy Kraszewski opisał pierwszą w naszych dziejach taką uroczystość, która odbyła się w Gnieźnie w czasie świąt Wielkanocy w 1025 roku...

czytaj więcej