Category Nauka

Jak Piast stał się władcą państwa Polan

Największe państwa plemienne na naszych ziemiach stworzyli Polanie i Wiślanie, Wiślanie, zamieszkujący rozległe obszary na północ od Karpat, w IX i X wieku należeli do dużego państwa słowiańskiego zwanego Wielkimi Morawami. Początkowo mieli własne państwo rządzone przez udzielnego księcia, lecz po przegranej wojnie około 875 roku dostali się pod panowanie Moraw. Dopiero po upadku Państwa Wielkomorawskiego, który nastąpił na początku X wieku, Wiślanie odzyskali niezależność, niestety na krótko. Jeszcze w tym samym stuleciu władzę nad nimi przejęli sąsiedzi z południa – książęta czescy. WIX wieku na terenach dzisiejszej Wielkopolski żyto kilka plemion skupionych wokół dużych grodów: Gniezna, Poznania, Kalisza i Kruszwicy...

czytaj więcej

Flota króla Władysława IV

Władysław IV nie należy do tych króli których potomni chwalą za wielkie czyny, zwycięskie wojny, mądre decyzje gospodarcze, Podczas piętnastoletniego panowania zaznał wielu niepowodzeń, Zapragnął wzmocnić siłę Polski jako państwa morskiego, Rozpoczął więc tworzenie polskiej floty na Bałtyku. Na dworze przebywało wielu cudzoziemców cieszących się zaufaniem monarchy. Pewien Szkot został upoważniony do zakupienia okrętów w Anglii i Holandii. Otrzymał na to pieniądze, wyjechał na Zachód i więcej się nie pokazał. Nie było okrętów ani pieniędzy. Później zakupił król parę statków od gdańskiego właściciela Jerzego Hewela. Skromna flota handlowa nie przynosiła zysków i wkrótce statki sprzedano ze stratą. Za panowania Władysława IV wybuchło wielkie powstanie na Ukrainie...

czytaj więcej

Fałszywy car Dymitr i wojna z Rosją

Wiek XVII nazywany bywa wiekiem żelaza, 30 niemal przez 100 lat Polacy nie wypuszczali broni z ręki. Wojny ciągnęły się nieustannie, czasem jednocześnie na kilku frontach. Stulecie rozpoczęło się wojną ze Szwedami, a w tym samym czasie doszło do wojny z Rosją. Na początku XVII wieku Rosja przezywała kłopoty wynikające z braku następcy tronu z rodziny Rurykowiczów. Nie było zgody między możnymi panami, w kraju zapanował nieporządek. Silne do niedawna państwo pod rządami Iwana Groźnego bardzo osłabło, Trudności Rosji wykorzystali niektórzy magnaci polscy, właściciele majątków na wschodnich rubieżach Rzeczypospolitej. Ogłosili oni, że w Polsce przebywa Dymitr, syn Iwana. W rzeczywistości był to mnich zbiegły z rosyjskiego klasztoru, który podawał się za cudownie ocalonego carewicza...

czytaj więcej

Walczy cały kraj

Prawie jednocześnie z insurekcją warszawską powstała do walki Litwa. Wojsko me pozwoliło się rozwiązać, jak postanowił sejm grodzieński, i uderzyło na garnizon rosyjski w Wilnie, rozbijając go niemal całkowicie. Naczelnikiem powstania obrano tu pułkownika Jakuba Jasińskiego. Uzbrojono lud, utworzono specjalny sąd, przed którym postawiono targowiczan, zdrajców narodu i przeciwników powstania. Hetman wielki litewski, który przeszedł na służbę rosyjską, został skazany na śmierć. Chociaż ośrodkami powstania były początkowo głównie miasta – Kraków, Warszawa i Wilno, już w końcu kwietnia do walki stanął cały kraj. Kościuszko, zebrawszy wojska regularne i chłopskie, przebijał się do Warszawy, Naczelnik doceniał siłę, jaka tkwi w chłopstwie, przekonał się już o jego patriotyzmie...

czytaj więcej

Król Mocny i kochający złoto

Jak już powiedzieliśmy, August II miał przydomek Mocny, Rzeczywiście był siłaczem i często zadziwiał dworzan i gości nadzwyczajnymi czynami. Czasem, gdy królowi dopisywał dobry humor, zwłaszcza przy stole biesiadnym, kładziono przed nim podkowy lub pręty, a on je z łatwością łamał i skręcał. Bywało, że i srebrne półmiski zwijał w rulon, Urządzał też popisy na dziedzińcu pałacowym, na przykład chwyciwszy za koło, zatrzymywał bryczkę zaprzężoną w dwa konie. Trzeba przyznać sprawiedliwie, że August II miał również szlachetniejsze nieco zainteresowania, kochał sztukę, a zwłaszcza malarstwo, Kolekcjonował wartościowe obrazy, upiększał swą rezydencję w Saksonii – drezdeński Zwinger. Warszawę traktował po macoszemu...

czytaj więcej

Czy syn dorówna ojcu?

Sędziwi doradcy zmarłego króla nie byli najlepszej myśli, kiedy dwudziestotrzyletni Kazimierz obejmował tron po ojcu. Młody, niedoświadczony, niczym nie zasłużył sobie jeszcze na uznanie, chociaż brał udział w wojnach, Miano mu za złe, że nie potrafił zorganizować obrony Wielkopolski i uciekł przed Krzyżakami. Czy można oczekiwać, że ten młodzieniec zadba o kraj, oddali wszystkie niebezpieczeństwa, odzyska ziemie zagarnięte przez zakon? Wielu ubolewało, że syn nie dorównuje ojcu rycerskością. Początek rządów Kazimierza był trudny, nie dlatego że odnoszono się do niego z nieufnością, ale dlatego że odziedziczone państwo przedstawiało ponury obraz. Wrogów miało wielu, a walczyć 2 nimi nie było można, bo i czym? Wieloletnie wojny me sprzyjały rozwojowi gospodarczemu Polski...

czytaj więcej

Dalszy przebieg wojny z Krzyżakami

W grudniu 1519 roku sejm obradował w Toruniu. Długo debatowano nad zagrożeniem krzyżackim. Nikt nie chciał się pogodzić z myślą, ze kraj mógłby utracić Gdańsk – okno na świat Rzeczypospolitej. Sejm podjął uchwałę o rozpoczęciu wojny z zakonem, Uchwalono także podatki na wojsko, Mimo że była zima, wojska polskie przekroczyły granicę państwa zakonnego. Prawie jednocześnie wielki mistrz wtargnął na polską Warmię. Armią królewską dowodził hetman Mikołaj Firlej. Do połowy stycznia zdobył wiele miast i twierdz krzyżackich, Później nadeszły posiłki, zwłaszcza artyleria, i zdobyto najmocniej bronioną przez Krzyżaków twierdzę – Pasłęk, Polacy w zwycięskim marszu kierowali się na północ w stronę Królewca. W maju hetman dotarł aż do stolicy zakonu i wezwał jej mieszkańców do poddania się...

czytaj więcej

Wojny Batorego z Rosją

U północnych granic Litwy w kierunku Morza Bałtyckiego rozpościerają się ziemie nazywane w czasach Rzeczypospolitej szlacheckiej Inflantami, Były to tereny położone nad Bałtykiem i Zatoką Ryską, sięgające na wschód do rzeki Dźwiny. Dzisiaj są częścią Łotwy i Estonii. Na początku XIII wieku na tych ziemiach powstał zakon kawalerów mieczowych, który połączył się później z zakonem krzyżackim. Przez długie lata państwo krzyżackie składało się z dwóch części: Prus i Inflant. Kiedy w 1525 roku Albrecht Hohenzollern rozwiązał zakon w Prusach, kawalerowie mieczowi pozostali na swoim terytorium. Wkrótce jednak i do nich zawitała reformacja. Szlachta i mieszczaństwo inflanckie burzyły się przeciw władzy zakonu...

czytaj więcej

Walka między Zbigniewem a Bolesławem

W 1102 roku, wkrótce po tych wydarzeniach, stary książę zmarł, Pochowano go w Płocku, gdzie – stroniąc od Krakowa – najczęściej przebywał, w katedrze zbudowanej przez Bolesława Śmiałego. Zbigniew i Bolesław Krzywousty podzielili się ziemiami ojca. Początkowo wspólnie rządzili krajem, lecz zgoda nie trwała długo. Bracia bardzo się różnili. Zbigniewa popierali możnowładcy, widząc w nim księcia przypominającego nieco skłonnego do uległości ojca. Bolesław natomiast zyskał popularność wśród rwącego się do wypraw wojennych rycerstwa...

czytaj więcej

Wiwat król Sobieski!

Dzięki zwycięstwu chocimskiemu Polska mogła chwilowo zapomnieć o niebezpieczeństwie tureckim, Zbliżał się termin elekcji i wszyscy ciągnęli do Warszawy. Zgłoszono kilku zagranicznych kandydatów do tronu, a szlachta miała trudny wybór i jak zwykle rozdzieliła się na grupy. Kiedy tak debatowano, wysłuchiwano opowieści o książętach zagranicznych, do Warszawy przyjechał opromieniony sławą hetman Jan Sobieski. Wjechał z gwardią przyboczną, z jeńcami tureckimi w przedziwnych strojach, ze służbą, która prowadziła wozy pełne zdobyczy Orszak wzbudzał wielkie zainteresowanie – na ulice miasta wyszli warszawianie, inni spoglądali z okien na niecodzienne widowisko, bo za wojskiem prowadzono zdobyczne wielbłądy, a do marszu przygrywała kapela janczarska...

czytaj więcej