Groźny przeciwnik

Za panowania Zygmunta III nad Polską zawisło wielkie niebezpieczeństwo nadciągające od południa. Groźny i zagniewany na króla polskiego sułtan turecki Osman II przygotowywał wielką wojnę z Lechistanem – tak Turcy nazywali nasz kraj. Srożył się i ostrzegał swoich dowódców, ze każe powiesić każdego, kto będzie mu doradzać zachowanie pokoju. A jakież to pretensje miał sułtan do Polski, dlaczego szukał zemsty i był nieprzejednany? Kilka spraw popsuło stosunki polsko-tureckie, Pierwsza to wyprawy Kozaków na Turcję. Na południowych krańcach Rzeczypospolitej, na Ukrainie, nad dolnym biegiem Dniepru, zamieszkiwało bardzo mało ludności, Osiedlano się tu niechętnie, ponieważ od lat na Ukrainę napadali Tatarzy, łupili wsie, brali ludność w niewolę. Nazywano te ziemie Dzikimi Polami, Nie lada śmiałkiem musiał być człowiek, który decydował się zamieszkać na tych terenach. Mimo wszystko przybywali tam odważni ludzie z różnych okolic Polski, Rosji i Mołdawii. Chronili się na tej ziemi zbiegli chłopi, chroniła się szlachta, którą ścigały sądy. Nazywano ich wszystkich Kozakami. Niektórzy mieli gospodarstwa, trudnili się rybołówstwem, myślistwem, ale większość żyła ze zdobyczy wojennych, z łupiestw. Kozacy wyprawiali się Dnieprem na Morze Czarne i tam napadali na okręty tureckie, Na lądzie grabili wioski i miasta, a następnie szybko uchodzili z łupami do swoich siedzib na Ukrainie, Pływali na lekkich, zwrotnych łodziach zwanych czajkami. Byli nieuchwytni, Turcy nie mogli Kozakam przeszkodzić, gdyż nie potrafili skutecznie się przed nimi bronić. To ogromnie gniewało sułtana, który wysyłał listy do króla polskiego z ostrzeżeniami, żądając w nich ukrócenia samowoli kozackiej. W Polsce uznawano słuszność pretensji tureckich, ale żadnym sposobem nie potrafiono zmusić Kozaków do zaprzestania łupieskich wypraw. Już Stefan Batory docenił waleczność i odwagę Kozaków i polecił utworzyć z nich oddziały wojskowe, ale tylko niewielu wpisano na listę żołnierzy Rzeczypospolitej. Dla większej liczby brakowało pieniędzy, mimo że chętni się zgłaszali. Ten spis Kozaków służących w woj sku nazywano rej estrem, stąd wzięła się nazwa – wojsko rejestrowe.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>