Mikołaj Rej

Mikołaj Rej to — w zasadzie — pierwszy w historii literatury poeta piszący w jeżyku polskim. Zwany „ojcem piśmiennictwa polskiego”, autor słynnego zdania: A niechaj narodowie wżdy postronni znają, iż Polacy nie gęsi, iż swój język mają!, pisał polszczyzną niezwykle bogatą, przesycona przysłowiami, czerpiącą z mowy potocznej. Przez całe życie pisał wyłącznie po polsku, w przeciwieństwie do Jana Kochanowskiego, który tworzył także w jeżyku łacińskim. Rej urodził się w Żurawnie pod Haliczem, nauki pobierał w Skalmierzu i Krakowie. Nie zdobył wykształcenia akademickiego dużo czasu poświecił na lekturę współczesnego piśmiennictwa europejskiego, uczył się samodzielnie i dzięki temu posiadł rozległą wiedzę humanistyczną. Po reformacji przeszedł na luteranizm, później na kalwinizm i od tej pory w jego utworach pojawiała się — niejednokrotnie ostra — krytyka katolicyzmu i kleru. Po śmierci ojca ożenił się i osiadł na stałe w rodzinnym majątku. Brał udział w życiu publicznym jako poseł. Był doskonałym gospodarzem. Swoje pisarstwo uważał za odpowiedzialna misje społeczną. Wszystkie utwory wydal za życia budziły one ogromne zainteresowanie wśród czytelników. Rej interesował się polityką — był zwolennikiem szlacheckiej demokracji, egzekucji dóbr i przeciwnikiem kleru. Swoje poglądy polityczno-społeczne zawad w Krótkiej rozprawie między trzema osobami: Panem, Wójtem a Plebanem. Bohaterowie tego traktatu politycznego są przedstawicielami trzech stanów polskiego społeczeństwa: szlachty, chłopów i duchowieństwa. Poruszają oni problemy nękające ówczesną Polskę, przez co wymowa utworu dla współczesnego odbiorcy bywa niejasna. W końcowej części traktatu pojawia się alegoryczna postać Rzeczpospolitej, ganiąca wszystkie stany za dbałość o własne dobra i obojętność wobec spraw publicznych. Utwór ma formę dynamicznego dialogu, napisany jest językiem potocznym. W tekst Krótkiej rozprawy… Rej wplótł około siedemdziesięciu przysłów.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>