Życie Polaków w okresie rozbicia dzielnicowego

W okresie rozbicia dzielnicowego zaszły duże zmiany w życiu gospodarczym wsi i miast, Ludność polska dzieliła się na cztery duże grupy: rycerstwo i możnych panów (w późniejszych czasach zwanych szlachtą), duchownych, mieszczan i chłopów, Grupy te nazywano stanami, Co je różniło? Czy tylko rodzaj zajęcia? Nie, oprócz tego każdy stan podlegał innym prawom. Duchowni mieli liczne przywileje, a kilka bardzo ważnych uzyskali od książąt dzielnicowych, Podlegali oni własnym sądom, byli zwolnieni z uciążliwych świadczeń, na przykład z obowiązku udzielania gościny księciu w czasie jego podróży po kraju. Rycerstwo w XIII i XIV wieku otrzymało również różne przywileje, które ogólnie zwano prawem rycerskim. Rody rycerskie wyróżniały się spośród innych tym, że miały herby...

czytaj więcej

Pokój

Wprawdzie Bolesław Chrobry zrezygnował z ziem zdobytych w 1002 roku, ale nie przyjął zwierzchnictwa niemieckiego i nie złożył hołdu ani też nie dał żądanej daniny. Nastał pokój, lecz wzajemna wrogość pozostała. W każdej chwili mogło ponownie dojść do wojny. Wkrótce, za namową swych doradców, Henryk II wysłał do Bolesława poselstwo z zawiadomieniem, że nie uznaje pokoju poznańskiego. A więc wojna! Książę polski nie czekał, aż wróg wtargnie w granice jego państwa, i pierwszy rozpoczął działania. Wkroczył do Niemiec, złupił okolice Merseburga, zdobył ponownie Milsko i Łużyce. Udaremnił też niemieckie próby przeprawy przez Odrę na polską stronę, Podczas tej wojny Henryk ponosił same porażki, a ponieważ spieszył się do Wioch na koronację cesarską, pragnął rychłego pokoju...

czytaj więcej

Jak Piast stał się władcą państwa Polan

Największe państwa plemienne na naszych ziemiach stworzyli Polanie i Wiślanie, Wiślanie, zamieszkujący rozległe obszary na północ od Karpat, w IX i X wieku należeli do dużego państwa słowiańskiego zwanego Wielkimi Morawami. Początkowo mieli własne państwo rządzone przez udzielnego księcia, lecz po przegranej wojnie około 875 roku dostali się pod panowanie Moraw. Dopiero po upadku Państwa Wielkomorawskiego, który nastąpił na początku X wieku, Wiślanie odzyskali niezależność, niestety na krótko. Jeszcze w tym samym stuleciu władzę nad nimi przejęli sąsiedzi z południa – książęta czescy. WIX wieku na terenach dzisiejszej Wielkopolski żyto kilka plemion skupionych wokół dużych grodów: Gniezna, Poznania, Kalisza i Kruszwicy...

czytaj więcej

Posłowie cesarscy w Wilanowie

Imię Jana III Sobieskiego kojarzy się często z Wilanowem, Wieś Wilanów zakupił król w 1677 roku i zbudował w niej swoją rezydencję. Pałac i ogród zaprojektował architekt włoski Augusto Locci. On też kierował robotami, mając do pomocy artystów cudzoziemskich i polskich. Wilanów był nie tylko siedzibą rodziny królewskiej i dworu, ale stanowił jakby wielkie muzeum, w którym znalazły się rzeźby, obrazy, kobierce, pamiątki po wielkich wodzach i królach oraz niezliczone trofea wojenne pochodzenia tureckiego i tatarskiego. Umieszczono w nim wschodnie stroje, ozdoby, meble, uprząż, broń i naczynia, Do dziś zachowało się wiele z tych pamiątek w polskich muzeach, a zwłaszcza w Wilanowie...

czytaj więcej

Wojna o koronę

Radość z powodu pomyślnie zakończonej elekcji trwała krótko, gdyż trzy dni później niezadowoleni Zborowscy z całym swym stronnictwem wybrali na króla Maksymiliana Habsburga. Cóż z tego, że był to czyn bezprawny, skoro buntownicy mieli wojsko. Na początku października przybył do Gdańska Zygmunt Waza. Rozpoczął się wyścig do Krakowa – miejsca koronacji królów polskich. Od południowego zachodu zbliżał się do stolicy Maksymilian, któremu towarzyszyły własne wojska oraz orszak przychylnych mu magnatów polskich...

czytaj więcej

Flota króla Władysława IV

Władysław IV nie należy do tych króli których potomni chwalą za wielkie czyny, zwycięskie wojny, mądre decyzje gospodarcze, Podczas piętnastoletniego panowania zaznał wielu niepowodzeń, Zapragnął wzmocnić siłę Polski jako państwa morskiego, Rozpoczął więc tworzenie polskiej floty na Bałtyku. Na dworze przebywało wielu cudzoziemców cieszących się zaufaniem monarchy. Pewien Szkot został upoważniony do zakupienia okrętów w Anglii i Holandii. Otrzymał na to pieniądze, wyjechał na Zachód i więcej się nie pokazał. Nie było okrętów ani pieniędzy. Później zakupił król parę statków od gdańskiego właściciela Jerzego Hewela. Skromna flota handlowa nie przynosiła zysków i wkrótce statki sprzedano ze stratą. Za panowania Władysława IV wybuchło wielkie powstanie na Ukrainie...

czytaj więcej

Fałszywy car Dymitr i wojna z Rosją

Wiek XVII nazywany bywa wiekiem żelaza, 30 niemal przez 100 lat Polacy nie wypuszczali broni z ręki. Wojny ciągnęły się nieustannie, czasem jednocześnie na kilku frontach. Stulecie rozpoczęło się wojną ze Szwedami, a w tym samym czasie doszło do wojny z Rosją. Na początku XVII wieku Rosja przezywała kłopoty wynikające z braku następcy tronu z rodziny Rurykowiczów. Nie było zgody między możnymi panami, w kraju zapanował nieporządek. Silne do niedawna państwo pod rządami Iwana Groźnego bardzo osłabło, Trudności Rosji wykorzystali niektórzy magnaci polscy, właściciele majątków na wschodnich rubieżach Rzeczypospolitej. Ogłosili oni, że w Polsce przebywa Dymitr, syn Iwana. W rzeczywistości był to mnich zbiegły z rosyjskiego klasztoru, który podawał się za cudownie ocalonego carewicza...

czytaj więcej

Polska „spichlerzem Europy”

W tak dogodnych warunkach sprzedawano za granicę bardzo dużo płodów rolnych. Tak dużo, że szesnastowieczna Polska zyskała miano spichlerza Europy. Szlachta potrzebowała wielu chłopów do pracy w swych gospodarstwach. Otrzymywali om w użytkowanie kawałek ziemi, za co płacili w tym czasie przede wszystkim pracą. Była to praca dla pana, czyli pańszczyzna. Początkowo chłopi odrabiali na polu pańskim niewiele dni w roku, ale w 1520 roku sejm szlachecki uchwalił, że odtąd każdy musi odpracować co najmniej jeden dzień w tygodniu co najmniej, a więc właściciel folwarku mógł żądać więcej. Im częściej odrywano chłopa od jego zagrody, tym gorzej gospodarował on u siebie. Bogacił się szlachcic...

czytaj więcej

Walczy cały kraj

Prawie jednocześnie z insurekcją warszawską powstała do walki Litwa. Wojsko me pozwoliło się rozwiązać, jak postanowił sejm grodzieński, i uderzyło na garnizon rosyjski w Wilnie, rozbijając go niemal całkowicie. Naczelnikiem powstania obrano tu pułkownika Jakuba Jasińskiego. Uzbrojono lud, utworzono specjalny sąd, przed którym postawiono targowiczan, zdrajców narodu i przeciwników powstania. Hetman wielki litewski, który przeszedł na służbę rosyjską, został skazany na śmierć. Chociaż ośrodkami powstania były początkowo głównie miasta – Kraków, Warszawa i Wilno, już w końcu kwietnia do walki stanął cały kraj. Kościuszko, zebrawszy wojska regularne i chłopskie, przebijał się do Warszawy, Naczelnik doceniał siłę, jaka tkwi w chłopstwie, przekonał się już o jego patriotyzmie...

czytaj więcej

Król Mocny i kochający złoto

Jak już powiedzieliśmy, August II miał przydomek Mocny, Rzeczywiście był siłaczem i często zadziwiał dworzan i gości nadzwyczajnymi czynami. Czasem, gdy królowi dopisywał dobry humor, zwłaszcza przy stole biesiadnym, kładziono przed nim podkowy lub pręty, a on je z łatwością łamał i skręcał. Bywało, że i srebrne półmiski zwijał w rulon, Urządzał też popisy na dziedzińcu pałacowym, na przykład chwyciwszy za koło, zatrzymywał bryczkę zaprzężoną w dwa konie. Trzeba przyznać sprawiedliwie, że August II miał również szlachetniejsze nieco zainteresowania, kochał sztukę, a zwłaszcza malarstwo, Kolekcjonował wartościowe obrazy, upiększał swą rezydencję w Saksonii – drezdeński Zwinger. Warszawę traktował po macoszemu...

czytaj więcej

Książę Kazimierz odnawia państwo

Wydarzenia w Polsce wzbudziły niepokój sąsiadów. Bunt ludu mógł się przecież rozprzestrzeniać. W 1039 roku powrócił z wygnania książę Kazimierz w asyście pięciuset rycerzy przydzielonych mu przez cesarza. Pomoc w odbudowie państwa zaofiarował Polakom również książę ruski, Możni panowie, mając w pamięci rebelię swoich poddanych, uznali wreszcie, że tylko silna władza książęca może ich ochronić, i z ulgą przyjęli powrót księcia. Jedynie Masławie zamierzał ustąpić z Mazowsza, ale Kazimierz miał pilniejsze zadania niż rozprawa z nim. Musiał zająć się odbudową państwa polskiego. Nie zdołał od razu podźwignąć zrujnowanych grodów, zwłaszcza Gniezna. Dlatego swoją główną siedzibę urządzi! w Krakowie na Wawelu. Odtąd Kraków uznawany był za nową stolicę Polski...

czytaj więcej