21 września

21 września 1331 roku Krzyżacy stanęli pod Kaliszem. Na szczęście dla Polaków na umówione spotkanie nie dotarł czeski sojusznik. Za to Władysław Łokietek zjawił się tam z dość licznym wojskiem. Rycerze zakonni pięć dni oblegali Kalisz, spodziewając się nadejścia Jana Luksemburskiego, Króla Czech zatrzymały jednak ważne sprawy na Śląsku, i to uratowało Polaków. Zawiedzeni Krzyżacy zarządzili odwrót. Wracając, jeszcze bardziej bezlitośnie grabili ziemie polskie, gdyż musieli wrócić z łupem do swego kraju. Władysław Łokietek zorganizował pościg za armią krzyżacką. Rankiem 27 września dogonił pod wsią Płowce jeden z wycofujących się oddziałów wroga...

czytaj więcej

Królewscy synowie

Czas płynął, królowi przybywało lat. Przecież już w roku bitwy grunwaldzkiej miał ich sześćdziesiąt. Do tej pory Władysław Jagiełło nie doczekał się syna, Wprawdzie już po Kazimierzu Wielkim panujący nie miał prawa przekazywania państwa swym potomkom, bo przywilej obsadzania tronu zdobyli sobie możni i przedstawiciele szlachty, ale Jagiełłowy syn to co innego. Chodziło o utrzymanie unii dwóch państw, Witold – książę Litwy – tez nie miał synów. Wspominaliśmy już o drugim małżeństwie króla, ale nie było ono ostatnie. W 1417 roku Jagiełło ożenił się po raz trzeci ze stateczną wdową, Elżbietą Granowską. Trzecia królowa towarzyszyła mężowi tylko trzy łata i zmarła. Dwa lata później siedemdziesięciodwuletni Władysław Jagiełło ożenił się z siedemnastoletnią księżniczką ruską, Zofią Holszańską...

czytaj więcej

„Jedni do Sasa, drudzy do Łasa”

Zaczęła się w naszym kraju epoka saska, Był to bardzo niedobry okres w dziejach Polski, o którym mówiono: „Zakróla Sasajedz, pij i popuszczaj pasa’r, Czy to znaczy, ze beztrosko pędzono życie i wszyscy ludzie opływali w dostatki, że kraj słynął z bogactwa i gospodarności? O nie! Powiedzenie dotyczy obyczajów na dworze królewskim i na niektórych dworach magnackich. Polska wyszła z wojen XVII wieku straszliwie zniszczona, a król nie zrobił nic, aby ją odbudować, podźwignąć. Wplątał natomiast Polskę w nową wojnę ze Szwecją. Na początku XVIII stulecia Szwedzi oburzeni na Augusta II za pomoc udzieloną ich wrogowi – Rosji – wtargnęli na ziemie polskie. Król szwedzki Karol XII zajął Warszawę i zmusił Augusta II do rezygnacji z tronu na rzecz Polaka Stanisława Leszczyńskiego...

czytaj więcej

Zygmunt syn Zygmunta

Zygmunt August byt jedynym synem Bony i Zygmunta Starego i najbardziej kochanym spośród dzieci królewskich (para monarsza miała również cztery córki). Urodził się w 1520 roku, kiedy król prowadził wojnę z zakonem. Szczęśliwy ojciec przebywał w Toruniu, gdy otrzymał radosną wiadomość. Natychmiast napisał do małżonki. Matka bardziej niż ojciec pragnęła zapewnić synowi tron polski, a ponieważ zawsze szlachta wypierała sobie tego z Jagiellonów, który zasiadał na wielkoksiążęcym tronie litewskim, królowa przede wszystkim walczyła o przychylność panów litewskich. Już jako dziewięcioletni chłopiec Zygmunt August został uznany wielkim księciem Litwy. Kilka miesięcy później na sejmie w Piotrkowie wybrano księcia na króla Polski, Stało się to za życia ojca...

czytaj więcej

Wielka rodzina Słowian

Polska ma już ponad tysiąc lat, W 1966 roku w naszym kraju uroczyście święciliśmy Tysiąclecie Państwa Polskiego. Dlaczego właśnie wtedy? Czy równo tysiąc lat wcześniej ktoś zorganizował państwo polskie? Nie. Rok 966 zapisał się w naszych dziejach przyjęciem chrztu przez pierwszego władcę historycznego Mieszka L Ale właśnie! Władca historyczny. Władca państwa! To znaczy, że państwo już wcześniej musiało istnieć. Tak, jesteśmy tego pewni, chociaż nie znamy dokładnie wcześniejszych dziejów Polski. Polacy należą do wielkiej rodziny narodów zwanej Słowianami. Kilkanaście stuleci przed przyjęciem przez nasz kraj chrztu Słowianie zamieszkiwali Europę od Odry po Dniepr...

czytaj więcej

Na Śląsku Henryków

Wiele jeszcze razy będziemy wspominać o poczynaniach Krzyżaków, ale teraz powędrujemy na Śląsk, gdzie także działy się sprawy ważne. Tutejsi książęta pragnęli również zjednoczenia Polski. Wspominaliśmy już o Henryku Brodatym, który wspólnie z innymi książętami zamierzał walczyć o przyłączenie do Polski Pomorza Gdańskiego. Mądry to był książę, wiedział, ze nie wolno nadal dzielić kraju na dzielnice, ale trzeba skupić władzę w jednych rękach. Oczywiście, cel ten można było osiągnąć tylko mądrą polityką, popartą silą zbrojną. Któż bowiem miał władać krajem, jeśli nie najsilniejszy z Piastowiczów? Staczając zwycięskie boje, najpierw zawładnął całym Śląskiem, później w walce z Konradem Mazowieckim zdobył Kraków. Przyłączył też do swego państwa dużą część Wielkopolski...

czytaj więcej

Wzajemna wrogość

Wzajemna wrogość zwolenników Piasta i zwolenników Niemca rozdzielała wyborców oraz zapowiadała raczej wojnę o tron niż elekcję. Już nawet na sejmikach dobywano szabel, bo niezgoda towarzyszyła także wyborom posłów na sejm konwokacyjny. Elekcję wyznaczono na 30 czerwca 1587 roku. Już kilka dni wcześniej szlachta poczęła przybywać na Wolę, chociaż był to czas bardzo niedogodny, ponieważ w gospodarstwach trwało największe nasilenie prac polowych. W jednych rejonach kraju kończono sianokosy, w innych już rozpoczynano żniwa, Zjeżdżali magnaci, jak zwykle z orszakami. Jan Zamoyski przywiódł na pola elekcyjne parę tysięcy wojska, sześć armat, wozy załadowane prochem i kulami...

czytaj więcej

Inna opowieść

Inna opowieść mówi, że w Kruszwicy żył sobie ubogi rolnik Piast z żoną Rzepichą. Jeszcze za życia Popielą w państwie zjawili się dwaj przybysze z bardzo odległego kraju. Dotarli na dwór książęcy i poprosili o gościnę. Okrutny i nieżyczliwy Popiel kazał ich przepędzić. Wówczas w poszukiwaniu noclegu przyszli do chatki Piasta. Ten przyjął utrudzonych podróżnych z otwartymi ramionami i wspólnie z żoną obficie nakarmił i napoił. Następnie poprosił gości, aby pozostali na uroczystość postrzyżyn jego syna Siemowita, na co z ochotą wyrazili zgodę. Wkrótce po okolicy rozeszła się wieść o hojności i szlachetności Piasta. Nic dziwnego, że po śmierci znienawidzonego Popielą, kiedy możni zastanawiali się, komu powierzyć panowanie, wybór padł właśnie na niego...

czytaj więcej

Inne dochody

Skarb królewski czerpał również dochody z ceł i podatków. Król zajął się też uporządkowaniem i ujednoliceniem praw. Miało to służyć jednoczeniu Polski. Zbiór praw wydany za jego panowania nazwano statutami wiślicko-piotrkowskimi, od nazw miejscowości, w których został ogłoszony. Wydano je osobno dla Małopolski i Wielkopolski. Choć Kazimierz zawsze pragnął pokoju, wiedział, że jego kraj musi być także przygotowany do prowadzenia wojen. Zatroszczył się więc o podniesienie obronności państwa. Wprowadził zarządzenie, zobowiązujące każdego posiadacza ziemi do służby wojskowej, Dotyczyło to również duchownych. Kto nie mógł stawić się do wojska osobiście, musiał znaleźć sobie zastępcę. Za odmowę służby groziło odebranie majątku...

czytaj więcej