Po śmierci króla

Warto wiedzieć, że po śmierci króla przerwały pracę wszystkie sądy, które przecież sądziły w jego imieniu. Jeśli przedłużało się bezkrólewie, bezkarnie poczynali sobie przestępcy. Po paromiesięcznych sporach osiągnięto wreszcie zgodę w sprawie zwołania specjalnego sejmu w styczniu 1573 roku. Sejm ten miał raz na zawsze uchwalić przepisy w sprawie wyboru króla i sposobu rządzenia krajem w czasie bezkrólewia. Miał również przyjąć zgłoszenia kandydatów do tronu. W całym kraju na sejmikach ziemskich wybierano posłów. Długo oczekiwany sejm rozpoczął swe obrady 6 stycznia, w święto Trzech Króli. Nazwano go konwokacyjnym od łacińskiego słowa convocare – zwoływać. Jeszcze przed rozpoczęciem obrad sejmu osiągnięto porozumienie w sprawię zastępstwa zmarłego króla. Ustalono, ze funkcję tę będzie zawsze pełnił prymas. W 1573 roku był nim Jakub Uchański. Trudne były obrady pierwszego sejmu konwokacyjnego. Mimo jednak ostrych sprzeczek, do których dochodziło między posłami a senatorami, zdołano uchwalić na nim ważne ustawy. Do dziś możemy być dumni, ze wprowadzono wówczas ustawę o tolerancji religijnej w Polsce. Żaden inny kraj nie mógł się pochwalić takim dokumentem. Stwierdzono w nim, że między ludźmi różniącymi się przekonaniami musi panować pokój, a wyznanie odmienne od katolickiego me jest przeszkodą uniemożliwiającą szlachcicowi sprawowanie funkcji państwowych. Dlatego też Polska szesnastowieczna nosi zaszczytne miano państwa bez stosów. Kiedy gdzie indziej różnowierców prześladowano, a nawet palono na stosach, u nas panowała zgoda religijna. Podczas obrad sejmowych zdecydowano tez, że zanim przyszłemu królowi zostanie włożona na głowę korona, musi on złożyć przysięgę na wierność ustawie o tolerancji religijnej. Za największe swoje zwycięstwo szlachta uznała decyzję o prawie każdego szlachcica do wybierania króla, a więc nie sejm, nie przedstawiciele, lecz cała szlachta Polski i Litwy uzyskała prawo elekcji*. Kilkaset tysięcy ludzi będzie zbierać się w jednym miejscu i głosować! To jest właśnie wolna elekcja – wolny wybór, wielka zdobycz szlachty, prawo, którego strzec będzie ona jak źrenicy oka.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>