Pod zaborami

Chłopi woleli składać taki rodzaj opłaty za użytkowaną ziemię, bo mogli więcej czasu poświęcić na pracę we własnym gospodarstwie. Zyskiwał na tym również szlachcic, gdyż za otrzymane pieniądze mógł wynająć ludzi, którzy pracowali lepiej niż chłopi pańszczyźniani, zmuszani do bezpłatnej pracy. W unowocześnionych folwarkach już nie potrzebowano tak wielu pracowników, ponieważ stosowano lepsze narzędzia: zamiast sierpów – kosy, zamiast drewnianych zębów przy bronach – zęby żelazne, zamiast zwykłych szufli do czyszczenia ziarna – młynki zastępujące pracę kilku ludzi. Dzięki lepszemu nawożeniu ziemi uzyskiwano wyższe plony. Oczywiście, wszystkie te zmiany dopiero zostały zapoczątkowane, ale ci, którzy j e wprowadzali, zyskali wkrótce wielu naśladowców. Na jednym z zebrań Komisji Edukacji Narodowej tak przemawiał: Znajdą się może i tacy, co wielkich przysług waszych nie uznawają i za wasze pracowite starania nie mają wam wdzięczności, którzy, owszem, waszym czynom przygarnąć i uwłaczać śmieją. Ale nie odstraszajcie się tym od dobrych waszych ku Ojczyźnie chęci. Idźcie w tym za moim przykładem. Wieleż już prac moich, wiele mych zamysłów, do polepszenia losu naszego wymierzonych, było nadaremnych. Ale to nie wygasi we mnie usilnej żądzy starania się, ile będę mógł, o dobro narodu. Póki tylko żyć będę, poty nie przestanę łożyć wszystkiego mego czasu i prac podejmować, i kosztu własnego łożyć dla Ojczyzny. Proszę tedy i zaklinam nie tylko was, do Edukacji Narodowej należących, ale i wszystkich obywatelów, abyście w waszych pracach, w waszych D dobro publiczne usiłowaniach nigdy nie ustawali i niczym się od nich odwodzić nie dali”. Król Stanisław August wysoko cenił prace księdza Konarskiego, dlatego kazał na jego cześć wybić medal z łacińskim napisem Sapere auso, to znaczy „Temu, który ośmielił się być mądry”.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>